Ramayana — Kishkindha Kanda, Sarga 13, Shloka 7

Saptajana-āśrama Darśana and the Approach to Kiṣkindhā

Hermitage of Seven Sages; March toward Vāli’s Capital

Devanagari script

वैढूर्यविमलै:पर्णै पद्मैश्चाकोशकुट्मलैः।शोभितांत्सजलान्मार्गे तटाकांश्च व्यलोकयन्।।

Transliteration

vaiḍūrya-vimalaiḥ parṇaiḥ padmaiś cākośa-kuṭmalaiḥ | śobhitāṃs sajalān mārge taṭākāṃś ca vyalokayan ||

Translation

沿途他们观见满盈清水的莲池，莲花点缀其间——有的尚含苞未放——又有叶片澄澈莹润，如同吠琉璃宝。

Word by Word

• वैढूर्यविमलैः: clear like vaidūrya (cat's-eye gem)
• वैढूर्यविमलैः: करण-विशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वैढूर्य-विमल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (वैढूर्यवत् विमलैः); नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (पर्णैः इति विशेषण)

• पर्णैः: with leaves
• पर्णैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: पर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• पद्मैः: with lotuses
• पद्मैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• आकोशकुट्मलैः: with half-open buds
• आकोशकुट्मलैः: करण-विशेषण (Karaṇa-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: आ-कोश-कुट्मल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (आकोशः = अल्पविकसितः; कुट्मलैः = कलीरूपैः); नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (पद्मैः इति विशेषण)

• शोभितान्: adorned, beautiful
• शोभितान्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: शोभित (प्रातिपदिक; शोभ् (धातु) क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (तटाकान् इति विशेषण)

• सजलान्: full of water
• सजलान्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: स-जल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष/उपपदसमासः (जलेन सह/जलं यस्मिन्); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (तटाकान् इति विशेषण)

• मार्गे: on the way
• मार्गे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तटाकान्: tanks, ponds
• तटाकान्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: तटाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• व्यलोकयन्: observing, looking at
• व्यलोकयन्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: वि-अवलोक् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle) क्रियार्थे; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (कर्ता-सम्बन्धः, ‘he/they while going’); परस्मैपद-धातु

Context

Observing on the way delightful lotus buds with leaves like Vaidurya, clear water and full tanks (They moved on).

Characters & Entities

• vaidūrya (gem)
• lotus (padma)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse supports a dharmic sensibility of restraint and appreciation: even in a mission, the travelers do not trample beauty; they recognize purity (prasannatā) and order in nature.

What is the narrative situation?

As the party advances, the poet highlights serene water-tanks with lotuses and gem-like leaves, enriching the travel episode before the confrontation at Kiṣkindhā.

Which character virtue is emphasized?

Refinement and attentiveness—maintaining clarity of mind and aesthetic awareness while pursuing a righteous objective.