HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 11
Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

न ह्यस्य वृजिनं किञ्चिद्दृश्यते सूक्ष्ममप्यथ।।।।न दीयते यदि त्वस्य मनसा यदभीप्सितम्।विनाशयति त्रैलोक्यं तपसा सचराचरम्।।।।

na hy asya vṛjinaṃ kiñcid dṛśyate sūkṣmam apy atha | na dīyate yadi tv asya manasā yad abhīpsitam | vināśayati trailokyaṃ tapasā sacarācaram ||

在他身上看不出任何过失,哪怕最细微的也没有。若不赐予他心中所求,他便能以苦行之力毁灭三界,连同一切动与不动的众生。

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
asyaof him / his
asya:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (singular)
vṛjinamsin, fault
vṛjinam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛjina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; here as कर्म (object)
kiñcitanything, even a little
kiñcit:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkiñcit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः = ‘किञ्चिद्’ (anything, even a little)
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive) = ‘is seen/appears’
sūkṣmamminute, subtle
sūkṣmam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifies vṛjinam)
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle) = ‘even/also’
athathen, moreover
atha:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formनिपात (particle), अनन्तर/उपसंहारार्थ (then/also)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
dīyateis given
dīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (दा धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive) = ‘is given’
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction) = ‘if’
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
asyaof him
asya:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
manasāby (his) mind
manasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
yatwhat, which
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
abhīpsitamdesired, wished-for
abhīpsitam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootabhi-īps (अभीप्स् धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies yat)
vināśayatidestroys
vināśayati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-nāś (विनाश् धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; सकर्मक
trailokyamthe three worlds
trailokyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottri + loka (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical compound) ‘त्रयः लोकाः’ → ‘त्रैलोक्यम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
tapasāby austerity
tapasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
sa-carācaramwith the moving and the unmoving
sa-carācaram:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्गसदृश) + cara + acara (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (copulative) ‘चरं च अचरं च’ with सह-पूर्वपद ‘स-’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifies trailokyam)

His penance was flawless. If his wishes were not granted, he will surely destroy by his austerities the three worlds with all movables and immovables.

V
Vishvamitra
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

Dharma stresses that power must be aligned with restraint: even blameless spiritual power becomes dangerous if driven by unfulfilled desire rather than by righteousness.

The gods warn Brahma that Viśvāmitra’s tapas is flawless and immensely potent; if his wish is denied, his ascetic force could threaten cosmic stability.

Purity of conduct (faultlessness) paired with formidable ascetic strength—yet implicitly requiring temperance to remain dharmic.