Ramayana — Bala Kanda, Sarga 45, Shloka 11
विशालानगरीप्रवेशः
Entry toward Viśālā and the Indra–Kṣīrodamathana Legend
Devanagari script
अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् ।पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम्।।।।
Transliteration
atha rāmo mahāprājño viśvāmitraṃ mahāmunim | papraccha prāñjalir bhūtvā viśālām uttamāṃ purīm ||
Translation
随后，睿智的罗摩合掌恭敬，向大圣毗湿瓦密多请问那座至上的毗舍罗城（Viśālā）。
Word by Word
अथthen/thereupon
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरवाचक-अव्यय (sequencing particle)
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महाप्राज्ञःvery wise
महाप्राज्ञः:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् प्राज्ञः’
विश्वामित्रम्Viśvāmitra
विश्वामित्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महामुनिम्the great sage
महामुनिम्:
कर्म (Karma/Object apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् मुनिः’ (apposition to विश्वामित्रम्)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootप्र + पृच्छ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्राञ्जलिःwith folded palms
प्राञ्जलिः:
क्रियाविशेषण (Manner adjunct)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक/स्थितिवाचक: ‘with folded hands’
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having become’
विशालाम्Vishālā; vast
विशालाम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of पुरीम्
उत्तमाम्excellent
उत्तमाम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of पुरीम्
पुरीम्city
पुरीम्:
विषय/कर्म (Topic-object of asking)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Context
Thereafter great intellectual, Rama, with folded palms enquired of eminent ascetic Viswamitra, about the excellent city of Vishala.
Characters & Entities
R
RāmaV
ViśvāmitraV
Viśālā (city)FAQs
Dharma is expressed as respectful inquiry and humility before wisdom: knowledge is sought with reverence (prāñjali), not pride.
As they approach Viśālā, Rāma asks Viśvāmitra about the city’s significance.
Rāma’s vinaya (humility) and eagerness to learn from a venerable teacher.