HomeRamayanaBala KandaSarga 43Shloka 23
Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

गङ्गावतरणम्

The Descent of the Gaṅgā and Bhagiratha’s Fulfilment

क्वचिद्द्रुततरं याति कुटिलं क्वचिदायतम्।।।।विनतं क्वचिदुद्धूतं क्वचिद्याति शनैश्शनै:।

kvacid drutataram yāti kuṭilaṃ kvacid āyatam | vinataṃ kvacid uddhūtaṃ kvacid yāti śanaiḥ śanaiḥ ||

有处奔涌极疾,有处蜿蜒曲折;有的河段铺展宽广,有的低伏或高扬;又有时温柔流淌,缓缓而行,缓缓而行。

क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/अवसरवाचक (locative adverb: somewhere/at some places)
द्रुततरम्more swiftly/very fast
द्रुततरम्:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक (तर) रूप; नपुंसक-एकवचन-प्रयोगे क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
यातिgoes/flows
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुटिलम्crookedly
कुटिलम्:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeAdjective
Rootकुटिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्/विशेषणम् (in a crooked manner)
क्वचित्elsewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
आयतम्widely/extended
आयतम्:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeAdjective
Rootआयत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्/विशेषणम् (extended/wide)
विनतम्bent, sloping
विनतम्:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeAdjective
Rootविनत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (bent/downward)
क्वचित्at some places
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
उद्धूतम्uplifted, thrown up
उद्धूतम्:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeAdjective
Rootउद्-धू (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (raised/tossed up)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
यातिgoes/flows
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
शनैःslowly
शनैः:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (slowly)
शनैःvery slowly
शनैः:
Adhikarana (अधिकरण-प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (intensification)

Ganga was flowing now rapid, now slow, now wide, now meandering, now low, now high.

G
Gaṅgā (implied as the river being described)

FAQs

Dharma is shown as adaptive steadiness: like the river that moves in many modes yet remains a river, righteous purpose can persist through changing conditions.

The text continues the visual description of Gaṅgā’s descent and movement, emphasizing her varying speeds and forms as she courses onward.

Bhagīratha’s resolve is implied: he endures the unfolding, unpredictable force of nature while remaining focused on his sacred aim.