HomeRamayanaBala KandaSarga 43Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

गङ्गावतरणम्

The Descent of the Gaṅgā and Bhagiratha’s Fulfilment

तस्यां विसृज्यमानायां सप्तस्रोतांसि जज्ञिरे।।1.43.11।। ह्लादिनी पावनी चैव नलिनी च तथाऽपरा।तिस्र: प्राचीं दिशं जग्मु: गङ्गाश्शिवजलाश्शुभा:।।1.43.12।।

tasyāṃ visṛjyamānāyāṃ saptasrotāṃsi jajñire |

hlādinī pāvanī caiva nalinī ca tathā 'parā |

tisraḥ prācīṃ diśaṃ jagmur gaṅgāḥ śivajalāḥ śubhāḥ || 1.43.11–12 ||

当恒河被放出之时,便生起七道水流。其中三条吉祥的支流——欢喜河(Hlādinī)、净化河(Pāvanī)与莲河(Nalinī)——向东方奔流,承载着湿婆的圣水。

ह्लादिनी(the stream named) Hlādinī
ह्लादिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootह्लादिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
पावनी(the stream named) Pāvanī
पावनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
नलिनी(the stream named) Nalinī
नलिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्ययम् (adverb: thus/so)
अपराanother (stream)
अपरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; 'अन्या' इत्यर्थे
तिस्रःthree
तिस्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; संख्या-विशेषणम् (गङ्गाः इति विशेषणम्)
प्राचीम्eastern
प्राचीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; दिशम् इति विशेषणम्
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
जग्मुःwent/flowed
जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
गङ्गाःGaṅgā-streams
गङ्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
शिवजलाःhaving auspicious waters
शिवजलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव + जल (प्रातिपदिक-द्वय)
Formबहुव्रीहिः (possessive): 'शिवं जलं यस्याः/येषाम्'; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; गङ्गाः इति विशेषणम्
शुभाःauspicious
शुभाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; गङ्गाः इति विशेषणम्

As she (Ganga) was released, she branched out into seven streams. Three streamsknown as Hladini, Pavani and Nalini having auspicious waters and conferring prosperity flowed eastwards.

G
Gaṅgā
Ś
Śiva (Hara)
H
Hlādinī
N
Nalinī

FAQs

Purification and welfare are portrayed as dharmic outcomes: sacred waters become channels for cleansing and prosperity across the land.

Upon Śiva’s release of Gaṅgā, she divides into multiple streams; the text names three that flow eastward.

The verse emphasizes sacred beneficence rather than a single person’s trait—Gaṅgā as a dharmic instrument of purification, enabled by Bhagīratha’s resolve.