HomeRamayanaBala KandaSarga 39Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

सगरयज्ञाश्वहरणम्

The Stolen Sacrificial Horse of Sagara

तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथ:।अंशुमानकरोत्तात सगरस्य मते स्थित:।।1.39.6।।

tasyāśvacaryāṁ kākutstha dṛḍhadhanvā mahārathaḥ |

aṁśumān akarot tāta sagarasya mate sthitaḥ || 1.39.6 ||

噢,迦拘斯陀啊,亲爱的孩子——持坚弓的大车战士阿ṁśumān,遵从萨伽罗之命,承担起守护并追随那匹祭祀之马的职责。

तस्यof that (sacrifice)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
अश्व-चर्याम्the horse-guarding/following
अश्व-चर्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक) + caryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (aśvasya caryā = following/guarding the horse)
काकुत्स्थO Kakutstha
काकुत्स्थ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkākutstha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
दृढ-धन्वाstrong-bowed
दृढ-धन्वा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdṛḍha (प्रातिपदिक) + dhanvan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (dṛḍhaṃ dhanur yasya saḥ)
महा-रथःgreat charioteer
महा-रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (mahān rathaḥ/mahārathaḥ = great charioteer)
अंशुमान्Aṃśumān
अंशुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṃśumant (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अकरोत्did, carried out
अकरोत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलङ् (imperfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तातO dear (child)
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; स्नेहसम्बोधन
सगरस्यof Sagara
सगरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsagara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
मतेin accordance with the wish
मते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; ‘मत’ = opinion/wish
स्थितःabiding, standing
स्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु) → sthita (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाच्ये ‘abiding/standing’

With highly agitated minds and meloncholic faces, all of them approached magnanimous Brahma and having propitiated him said:

A
Aṁśumān
S
Sagara
S
Sacrificial horse (aśva)

FAQs

Dharma as duty and loyalty: Aṁśumān fulfills the king’s directive to protect the yajña, placing responsibility above personal ease.

Sagara assigns Aṁśumān to accompany and safeguard the sacrificial horse as part of the ritual’s successful completion.

Steadfast obedience and readiness (vīrya): Aṁśumān acts promptly and remains aligned with Sagara’s intent.