HomeRamayanaBala KandaSarga 39Shloka 16
Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

सगरयज्ञाश्वहरणम्

The Stolen Sacrificial Horse of Sagara

इत्युक्ता हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबला:।जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिता:।।1.39.16।।

ity uktā hṛṣṭa-manaso rāja-putrā mahā-balāḥ |

jagmur mahī-talaṁ rāma pitur-vacana-yantritāḥ ||1.39.16||

如此受命,那些大力的王子们心怀欢喜,哦罗摩,因遵从父命而踏上大地,四方而行。

इतिthus
इति:
सम्बन्ध (उद्धरण/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
उक्ताःhaving been addressed/told
उक्ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject-qualifier; 'having been told')
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; refers to rājaputrāḥ
हृष्ट-मनसःjoyful-minded
हृष्ट-मनसः:
कर्ता (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, √हृष्) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: 'हृष्टं मनः येषाम्' (whose minds are delighted); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण to राजपुत्राः
राज-पुत्राःprinces
राज-पुत्राः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: 'राज्ञः पुत्राः'; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महा-बलाःvery powerful
महा-बलाः:
कर्ता (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: 'महद् बलं येषाम्' (of great strength); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण to राजपुत्राः
जग्मुःwent/departed
जग्मुः:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
मही-तलम्the earth's surface
मही-तलम्:
कर्म (कर्म/Goal as accusative)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: 'महेः तलम्' (surface of earth); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रामO Rama
राम:
सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
पितुःof (their) father
पितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
वचन-यन्त्रिताःdriven by the command (words)
वचन-यन्त्रिताः:
कर्ता (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवचन (प्रातिपदिक) + यन्त्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √यन्त्र्)
Formतत्पुरुष-समास: 'वचनेन यन्त्रिताः' (restrained/impelled by words); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण to राजपुत्राः

O Tiger among men! each one of them occupying one yojana in length and breadth of ground, dug up the earth with their nails that were sharp as diamonds.

R
Rāma
S
Sagara’s sons (princes)
E
earth (mahī)

FAQs

Dharma is filial obedience within rightful authority: the princes act in accordance with their father’s command, treating duty as binding.

After receiving Sagara’s instructions, the sixty thousand sons begin their mission to search the world for the missing horse.

Readiness to serve and collective discipline—prompt execution of an assigned task.