Shloka 3

कुशिकवंश

प्रसङ्गः / Genealogy of the Kuśika Line and the Kausikī River

Devanagari script

पुत्रस्ते सदृश: पुत्र भविष्यति सुधार्मिक:।गाधिं प्राप्स्यसि तेन त्वं कीर्तिं लोके च शाश्वतीम्।।।।

Transliteration

putras te sadṛśaḥ putro bhaviṣyati sudhārmikaḥ |

gādhim prāpsyasi tena tvaṃ kīrtiṃ loke ca śāśvatīm ||

Translation

“将有一子降生，品性与你相似，至为正法。你将得子名为伽提（Gādhi）；因他之故，你将在世间获得恒久的声名。”

Word by Word

• पुत्रः: a son
• पुत्रः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• सदृशः: similar
• सदृशः: कर्ता (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुत्रः)

• पुत्र: O son
• पुत्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• भविष्यति: will be born/will come to be
• भविष्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुधार्मिकः: very righteous
• सुधार्मिकः: कर्ता (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + धार्मिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुत्रः)

• गाधिम्: Gādhi (name)
• गाधिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: गाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम

• प्राप्स्यसि: you will obtain
• प्राप्स्यसि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• तेन: by him/through him
• तेन: करण/हेतु (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कीर्तिम्: fame
• कीर्तिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Locative)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• शाश्वतीम्: everlasting
• शाश्वतीम्: कर्म (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कीर्तिम्)

Context

This is the family of the Kusas, venerable always devoted to dharma, foremost of men, great like Lord Brahma.

Characters & Entities

• Kūśa (Kusa)
• Kūśanābha
• Gādhi

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is presented as the defining inheritance: true continuity of a dynasty is not merely biological, but the transmission of virtue and righteous conduct.

What is the narrative situation?

Kūśa addresses King Kūśanābha, predicting the birth of a virtuous son named Gādhi and the lasting renown that will follow.

Which character virtue is emphasized?

The virtue emphasized is dharma-niṣṭhā—steadfast devotion to righteousness—shown as the greatest source of lasting fame.