Shloka 24

कुशवंशवर्णनम्

The Line of Kuśa and the Disfigurement of Kuśanābha’s Daughters by Vāyu

Devanagari script

ता: कन्या वायुना भग्ना विविशुर्नृपतेर्गृहम्।प्रापतन् भुवि सम्भ्रान्तास्सलज्जा स्सास्रलोचना:।।।।

Transliteration

tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśur nṛpater gṛham | prāpatan bhuvi sambhrāntāḥ salajjāḥ sāsralocanāḥ ||

Translation

那些被伐由神摧残的少女进入了国王的宫殿；她们在痛苦中颤抖，羞愧难当，眼中含泪，倒在地上。

Word by Word

• ताः: those (girls)
• ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कन्याः: maidens
• कन्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वायुना: by Vāyu
• वायुना: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• भग्नाः: broken/disfigured
• भग्नाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भग्न (भञ्ज्-धातु से; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of कन्याः

• विविशुः: entered
• विविशुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + विश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• नृपतेः: of the king
• नृपतेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• गृहम्: house
• गृहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रापतन्: fell down
• प्रापतन्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पत् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• भुवि: on the ground
• भुवि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि-शब्द)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन

• सम्भ्रान्ताः: agitated
• सम्भ्रान्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्भ्रान्त (भ्रम्-धातु से; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण of कन्याः

• सलज्जाः: ashamed
• सलज्जाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष/नञ्-रहित: 'लज्जया सह'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सास्रलोचनाः: with tear-filled eyes
• सास्रलोचनाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + अश्रु + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: उपपद-तत्पुरुष 'अश्रुभिः लोचनानि यस्याः/यासाम्'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

"O my sons, govern with righteousness so that you will acquire immense merit'. Hearing the words of the rishi, the four sons who were the best among men and revered in the world constructed four cities as their abodes.

Characters & Entities

• Vāyu
• king (Kuśanābha)
• palace (nṛpati-gṛha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It underscores the human cost when power is used against dharma; innocence suffers, and social shame compounds physical harm.

What is the narrative situation?

After being afflicted by Vāyu, the daughters return to their father’s palace and collapse in grief and humiliation.

Which character virtue is emphasized?

Endurance amid suffering; their return to the father also reflects reliance on rightful guardianship.