Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 24›Shloka 19
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 24, Shloka 19

गङ्गा–सरयू-सङ्गमः, मलद–करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः

The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada–Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest

Devanagari script

तमिन्द्रं स्नापयन् देवा ऋषयश्च तपोधना:।कलशैस्स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्।।1.24.19।।

Transliteration

tam indraṃ snāpayan devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ |

kalaśaiḥ snāpayāmāsur malaṃ cāsya pramocayan || 1.24.19 ||

Translation

诸天与诸仙——以苦行为财富者——以水罐为因陀罗沐浴，从而解除他身上的污垢。

Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masculine, accusative case, singular); सर्वनाम (pronoun)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (object; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masculine, accusative case, singular)
स्नापयन्bathing (him), causing to bathe
स्नापयन्:
कर्तृ (agent; participial predicate)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + णिच् (causative) → स्नापय्; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
Formणिजन्त-धातोः वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् पुंलिङ्गे (present active participle, nominative singular masculine); कर्तृ-सामानाधिकरण्येन (agreeing with subject)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (agent)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, nominative case, plural)
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
कर्तृ (agent; coordinated with देवाः)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, nominative case, plural)
चand
च:
समुच्चय (coordination marker)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: copulative 'and')
तपोधनाःwhose wealth is austerity (ascetic-wealthy)
तपोधनाः:
कर्तृ (agent; adjective of ऋषयः)
TypeAdjective
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक-द्वय) → तपोधन (समास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, nominative case, plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (तपः धनम् यस्य/येषां ते) इत्यर्थे; विशेषणम् (qualifying ऋषयः)
कलशैःwith pitchers (water-jars)
कलशैः:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental case, plural)
स्नापयामासुःthey bathed (him) / caused (him) to be bathed
स्नापयामासुः:
क्रिया (main action); कर्तृ = देवाः ऋषयः
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + णिच् → स्नापय्; आ + √अस् (धातु) सहायक-क्रिया (periphrastic perfect)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्), उत्तम-पुरुष-बहुवचनवत् रूपं न; अत्र प्रथम-पुरुषः बहुवचनम् (3rd person plural, perfect/periphrastic perfect sense: 'they caused to bathe'); णिजन्त-प्रयोगः (causative)
मलम्impurity, stain
मलम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative case, singular)
चand
च:
समुच्चय (coordination marker)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')
अस्यof him, his
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (masculine, genitive case, singular); सर्वनाम (pronoun)
प्रमोचयन्removing, freeing (him) from
प्रमोचयन्:
कर्तृ (agent; participial predicate)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु) + णिच् (causative) → मोचय्; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
Formणिजन्त-धातोः वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः कृदन्तः; प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् पुंलिङ्गे (present active participle, nominative plural masculine); कर्तृ-सामानाधिकरण्येन (agreeing with देवाः ऋषयः)
Context

All the high-minded ascetics and strict followers of vows secured an auspicious boat for them and addressed Viswamitra, saying:

Characters & Entities
I
Indra
D
Devas
Ṛ
Ṛṣis
K
Kalaśa (water-pitchers)

FAQs

Dharma is restorative: when disorder or defilement arises, the community of the righteous (devas and ṛṣis) acts to re-establish purity and right functioning through sanctioned means.

Indra is ritually bathed by devas and ascetic seers, and his impurity is removed, setting up the later naming and blessing of the region.

The ṛṣis’ tapas as ‘wealth’—self-discipline and spiritual merit used for the welfare of the world.

←Previous Verse
Next Verse→