HomeRamayanaBala KandaSarga 18Shloka 52
Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival

Bālakāṇḍa 18

कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षित: ।।1.18.51।।

पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक ।

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्।।1.18.52।।

pātrabhūto 'si me brahman diṣṭyā prāpto 'si kauśika | adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam ||

噢,婆罗门啊,你堪受我礼敬;我实在有福,你已到来,噢,考希迦。今日我的出生得其果报,我的生命也确已善度。

तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अद्भुतम्wonderful
अद्भुतम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘तत्/इदम्’
इदम्this
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
पवित्रम्purifying; sacred
पवित्रम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘इदम्’
परमम्supreme; very great
परमम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘इदम्’
ममfor me; my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शुभक्षेत्रगतः(I am) as if having reached a holy place
शुभक्षेत्रगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी: ‘शुभक्षेत्रे गतः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘अहम्’
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सन्दर्शनात्from (the cause of) your sight/meeting
सन्दर्शनात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootसम् + दृश् (धातु)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त क्रियानाम, नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; ‘because of seeing/meeting’
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

"O Brahman! what is your desire and in what manner shall I fulfill it to your satisfaction? You are a role model for righteousness. How fortunate I am you have come! My birth is rendered fruitful. My life has accomplished its objective.

D
Daśaratha
V
Viśvāmitra

FAQs

Honoring the virtuous is itself dharma; recognizing and serving spiritual excellence is presented as a life-fulfilling act.

Daśaratha intensifies his welcome, declaring Viśvāmitra’s visit as a blessing that makes his own life meaningful.

Devotion to righteousness—Daśaratha values dharmic association over worldly status.