HomeRamayanaBala KandaSarga 18Shloka 20
Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival

Bālakāṇḍa 18

अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्।ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।।।सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा।वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।।।

atītyaikādaśāhaṃ tu nāmakarma tathā ’karot |

jyeṣṭhaṃ rāmaṃ mahātmānaṃ bharataṃ kaikayīsutam |

saumitriṃ lakṣmaṇam iti śatrughnam aparaṃ tathā |

vasiṣṭhaḥ paramaprīto nāmāni kṛtavān tadā ||

十一日既过,便如法举行命名之礼。其时婆悉吒大欢喜,赐名曰:长子、大德之人名罗摩;凯凯伊之子名婆罗多;苏蜜多之子名罗什曼那,另一个亦名设多卢伽那。

अतीत्यhaving completed
अतीत्य:
Kriyā-viśeṣaṇa (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति + इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having passed/completed'
एकादशाहम्eleven days
एकादशाहम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootएकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अहन्/अह (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical compound: 'eleven days'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणम्
तुindeed/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: emphasis/contrast)
नामकर्मthe naming ceremony
नामकर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative: 'nāma-karman' = naming rite); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाthus/accordingly
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'thus/accordingly')
अकरोत्performed
अकरोत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ज्येष्ठम्the eldest
ज्येष्ठम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इति विशेषणम्
रामम्Rama (named as)
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महात्मानम्great-souled
महात्मानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: 'mahān ātmā yasya'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इति विशेषणम्
भरतम्Bharata (named as)
भरतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कैकयीसुतम्son of Kaikeyi
कैकयीसुतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootकैकयी (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'kaikayyāḥ sutaḥ'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भरतम् इति विशेषणम्
सौमित्रिम्Saumitri (son of Sumitra)
सौमित्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'Sumitrā-putra' (patronymic)
लक्ष्मणम्Lakshmana (named as)
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इतिthus/as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
शत्रुघ्नम्Shatrughna (named as)
शत्रुघ्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रुघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपरम्the other
अपरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शत्रुघ्नम् इति विशेषणम्
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'also/likewise')
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमप्रीतःhighly delighted
परमप्रीतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + प्रीत (कृदन्त; √प्री)
Formकर्मधारय (descriptive: 'paramā prītiḥ yasya'); प्रीत = क्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसिष्ठः इति विशेषणम्
नामानिnames
नामानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
कृतवान्made/gave (did)
कृतवान्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृत = क्त (PPP) + वान् (possessive periphrastic perfect); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः; लिट्-अर्थे (periphrastic perfect sense): 'did/has done'
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)

After a lapse of eleven days, the naming ceremony was performed. Highly delighted preceptor Vasishta named Kausalya's son Rama, Kaikeyi's son Bharata, one son of Sumitra, Lakshmana and the other Satrughna.

V
Vasiṣṭha
R
Rāma
B
Bharata
L
Lakṣmaṇa
Ś
Śatrughna
K
Kaikeyī
S
Sumitrā

FAQs

Saṃskāra-dharma: life is sanctified through truthful, orderly rites conducted by qualified elders; names are conferred within tradition, anchoring identity in responsibility and lineage.

Eleven days after the births, the formal naming ceremony is performed, and the royal preceptor Vasiṣṭha assigns the princes their names.

Vasiṣṭha’s role as a dharmic guide—authoritative, joyful, and precise in conducting rites that shape the princes’ social and spiritual identity.