Shloka 15

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

Devanagari script

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञस्स्मृतिमान्प्रतिभानवान् ।सर्वलोकप्रियस्साधुरदीनात्मा विचक्षणः ।।।।

Transliteration

sarvaśāstrārthatattvajñaḥ smṛtimān pratibhānavān |

sarvalokapriyaḥ sādhuḥ adīnātmā vicakṣaṇaḥ ||1.1.15||

Translation

他洞悉一切论典（śāstra）的真实旨趣，具足不失的记忆与敏锐的慧悟；为众人所爱，端正良善，心志不屈，行事明辨。

Word by Word

• सर्व-शास्त्र-अर्थ-तत्त्व-ज्ञः: knower of the true meaning of all scriptures
• सर्व-शास्त्र-अर्थ-तत्त्व-ज्ञः: Karta (कर्ता) — implied subject-qualifier
• Type: Adjective
• Root: सर्व + शास्त्र + अर्थ + तत्त्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (upapada): ‘सर्वेषां शास्त्राणाम् अर्थतत्त्वं जानाति’

• स्मृतिमान्: having (excellent) memory
• स्मृतिमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्मृतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त

• प्रतिभानवान्: brilliant; talented
• प्रतिभानवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतिभानवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त

• सर्व-लोक-प्रियः: beloved of all people
• सर्व-लोक-प्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लोक + प्रिय (प्रातिपदिक); प्रिय (head)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सर्वेषां लोकानां प्रियः’

• साधुः: good; virtuous
• साधुः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अदीन-आत्मा: undaunted; not dejected in spirit
• अदीन-आत्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अदीन + आत्मन् (प्रातिपदिक); आत्मन् (head)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘अदीनः आत्मा यस्य’

• विचक्षणः: discerning; prudent
• विचक्षणः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विचक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Auspicious like Brahma, Sri Rama is the sustainer of this world, destroyer of enemies and protector of all living beings and of the moral code.

Characters & Entities

• Rāma
• Nārada
• Vālmīki

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires discernment and steadiness: right action depends on insight, memory of principles, and emotional resilience under pressure.

What is the narrative situation?

Nārada elaborates Rāma’s inner qualities—intellect, popularity rooted in goodness, and stability of mind.

Which character virtue is emphasized?

Vicakṣaṇatā (prudence/discrimination) and adīnatā (undaunted spirit), enabling ethical decisions even amid hardship.