Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 14, Shloka 32
सत्यपाशः
Kaikeyi’s Demand and the Noose of the King’s Promise
Devanagari script
सत्वपश्यद्विनिष्क्रान्तं सुमन्त्रं नाम सारथिम्।।।।द्वारे मनुजसिंहस्य सचिवं प्रियदर्शनम्।
Transliteration
sa tvapaśyad viniṣkrāntaṃ sumantraṃ nāma sārathim |
dvāre manujasiṃhasya sacivaṃ priyadarśanam ||
Translation
他看见名为苏曼特罗的御者兼大臣，仪容端正，正从“人中之狮”达沙罗陀的门前出来，那位可亲的谋臣。
Word by Word
तम्to him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (object)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
महातेजाःhighly radiant
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् + तेजस् (प्रातिपदिक; components: महत्, तेजस्)
Formकर्मधारय-समासः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; 'वसिष्ठः' इति विशेषणम्
सूतपुत्रम्son of the charioteer
सूतपुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसूत + पुत्र (प्रातिपदिक; components: सूत, पुत्र)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सूतस्य पुत्रः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'तम्' इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
विशारदम्skilled, expert
विशारदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविशारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'सूतपुत्रम्/तम्' इति विशेषणम्
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (subject)
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
आचक्ष्वannounce, inform
आचक्ष्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√चक्ष् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ; imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नृपतेःto the king
नृपतेः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (genitive: 'of/to the king' in sense of recipient)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-एकवचन (object)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb: here)
आगतम्arrived/come
आगतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; 'माम्' इति विशेषणम् (me who has come)
Context
Sage Vasistha saw handsome Sumantra, minister to Dasaratha, a lion among the charioteers coming out of the gate.
Characters & Entities
V
VasisthaS
SumantraD
DasarathaFAQs
King Dasaratha is referred to as 'Manujasimha' (Lion among men), signifying his royal power and preeminence.
Sumantra is identified as both a 'Sārathi' (charioteer) and a 'Saciva' (minister), indicating he was a trusted counselor as well as the King's personal driver.