Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 114, Shloka 15
अयोध्याप्रवेशः
Bharata Enters Ayodhya and Perceives the City’s Desolation
Devanagari script
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैस्समावृताम्।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव।।2.114.15।।
Transliteration
vṛkṇa-bhūmi-talāṃ nimnāṃ vṛkṇa-pātraiḥ samāvṛtām | upayukta-udakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitām iva ||
Translation
阿逾陀仿佛一处施水歇息所（prapā）坍塌下陷：地面撕裂凹凸如洼，碎器遍布，而水也早已被取尽。
Word by Word
वृक्णभूमितलाम्with the ground-surface torn
वृक्णभूमितलाम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवृक्ण + भूमि + तल (प्रातिपदिके) (समास)
Formतत्पुरुषसमासः; वृक्ण (क्त, ‘torn/riven’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘whose ground-surface is torn’
निम्नाम्low-lying
निम्नाम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनिम्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘low, depressed’
वृक्णपात्रैःwith broken pots
वृक्णपात्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवृक्ण + पात्र (प्रातिपदिके) (समास)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘with broken pots’
समावृताम्strewn/covered around
समावृताम्:
Karma (कर्म) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formउपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘covered/strewn around’
उपयुक्तोदकाम्with water used up
उपयुक्तोदकाम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउपयुक्त + उदक (प्रातिपदिके) (समास)
Formतत्पुरुषः; उपयुक्त (क्त, ‘used up’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘whose water is used up’
भग्नाम्broken
भग्नाम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘broken’
प्रपाम्a cistern/well
प्रपाम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootप्रपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (here) ‘water-shed/well/cistern’
निपतिताम्sunken, fallen
निपतिताम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनि + पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formउपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘fallen down, sunk’
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक)
Context
a dale.
Characters & Entities
A
AyodhyāP
prapā (watering-station)FAQs
A prapā symbolizes public service and care for travellers; its collapse suggests the breakdown of welfare and protection—key duties in rajadharma.
The narrator continues the sequence of similes to show Ayodhyā’s exhaustion and disrepair as Bharata arrives.
The implied virtue is compassionate governance—maintaining resources and social support so the ‘water’ of communal life does not run dry.