Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 114, Shloka 11
अयोध्याप्रवेशः
Bharata Enters Ayodhya and Perceives the City’s Desolation
Devanagari script
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम्।संवृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम्।।2.114.11।।
Transliteration
sahasā calitāṃ sthānān mahīṃ puṇya-kṣayād gatām | saṃvṛta-dyuti-vistārāṃ tārām iva divaś cyutām ||
Translation
阿逾陀仿佛一颗自天界坠落的星辰——骤然离开本位，广大的光辉被遮蔽，宛如福德耗尽而致。
Word by Word
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘suddenly’
चलिताम्moved, displaced
चलिताम्:
Karma (कर्म) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘moved/shifted’
स्थानात्from (its) place
स्थानात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/from), एकवचन
महीम्the earth
महीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/object), एकवचन
पुण्यक्षयात्due to exhaustion of merit
पुण्यक्षयात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeNoun
Rootपुण्य + क्षय (प्रातिपदिके) (समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (पुण्यस्य क्षयः); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/कारण/from cause), एकवचन
गताम्gone, reached
गताम्:
Karma (कर्म) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘gone/reached’
संवृतद्युतिविस्ताराम्with its radiance-spread veiled
संवृतद्युतिविस्ताराम्:
Karma (कर्म) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसंवृत + द्युति + विस्तार (प्रातिपदिके) (समास)
Formतत्पुरुषसमासः (संवृतः द्युतेः विस्तारः यस्याः/यत्र); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘with (its) spread of lustre covered/dimmed’
ताराम्a star
ताराम्:
Upamāna (उपमान) (इव-योगे)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-सूचक/particle of comparison)
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (द्यौः), पञ्चमी (अपादान/from), एकवचन
च्युताम्fallen
च्युताम्:
Upamāna (उपमान) (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootच्यु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘fallen’
Characters & Entities
A
AyodhyāFAQs
The verse invokes the moral universe of karma and puṇya: collective splendour and stability can fade when merit is ‘spent’—a reminder that dharma sustains prosperity.
The narrator continues describing Ayodhyā’s gloom after the upheaval in the royal house, using cosmic imagery.
Not a single virtue, but the theme that dharmic order supports social and cosmic harmony; its disturbance brings dimming and dislocation.