Adhyaya 37
Srishti KhandaAdhyaya 37171 Verses

Adhyaya 37

The Origin of the Daṇḍaka Forest and Rāma’s Dharma-Judgment (Vulture vs. Owl)

本章中,普拉斯提耶再度发问,阿迦斯提耶讲述檀陀迦林的古老缘起:摩奴阐明“檀陀”(daṇḍa,正法之惩戒)的原则,继而出现国王檀陀。檀陀对婆罗伽毗·阿罗阇(Bhārgavī Arajā)起不义之心,欲行非礼;她坚决拒绝,并以正法告诫,遂引发舒克罗/乌沙那斯(Śukra/Uśanas)的震怒与诅咒。 诅咒化作毁灭性的“尘雨”,使方圆百由旬之地人烟绝迹,由此形成檀陀迦森林,成为罪业果报与惩戒之域。随后叙事转入罗摩的现世行持:他在黄昏礼(sandhyā)之后,为秃鹫与猫头鹰的争讼作出裁断,并教导长者在议会中应以真实之语立身。 一位无形天声揭示秃鹫的前世业缘——其为婆罗摩达多(Brahmadatta),曾受乔达摩(Gautama)诅咒——并说明其因得见罗摩而获解脱。由此彰显:正义须以慈悲调和,而具正法之王能净化众生、成就救度。

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वा च रघुनंदनः । गौरवाद्विस्मयाच्चापि भूयः प्रष्टुं प्रचक्रमे

普拉斯提亚说道:罗伽难陀那听闻那最为奇妙的言辞,因敬仰与惊叹,便再次开始追问更多。

Verse 2

राम उवाच । भगवंस्तद्वनं घोरं यत्रासौ तप्तवांस्तपः । श्वेतो वैदर्भको राजा तदद्भुतमभूत्कथं

罗摩说道:“噢,圣者!关于那可怖的森林——毗陀婆国的白王(Śveta)在那里修苦行——那奇事究竟如何发生?”

Verse 3

विषमं तद्वनं राजा शून्यं मृगविवर्जितं । प्रविष्टस्तप आस्थातुं कथं वद महामुने

那片森林崎岖难行,噢,大王——荒寂无依,连鹿群也不见。他如何进入其中并在那里修行苦行?请告知我,伟大的牟尼。

Verse 4

समंताद्योजनशतं निर्मनुष्यमभूत्कथं । भवान्कथं प्रविष्टस्तद्येन कार्येण तद्वद

这片地域四方延展百由旬,缘何竟成无人之境?而你又如何进入其中?请明言:你为着何事来到此处?

Verse 5

अगस्त्य उवाच । पुरा कृतयुगे राजा मनुर्दंडधरः प्रभुः । तस्य पुत्रोथ नाम्नासीदिक्ष्वाकुरमितद्युतिः

阿伽斯提亚说道:在久远的往昔,于圆满劫(Kṛta Yuga),有王名摩奴,执持法杖之主宰。其子名闻遐迩,为伊叉婆拘(Ikṣvāku),光辉无量。

Verse 6

तं पुत्रं पूर्वजं राज्ये निक्षिप्य भुविसंमतम् । पृथिव्यां राजवंशानां भव राजेत्युवाच ह

他将那位长子——为众民所认可者——安置于王座之上,便说道:“汝当为大地之王,统御诸王族之系。”

Verse 7

तथेति च प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव । ततःपरमसंहृष्टः पुनस्तं प्रत्यभाषत

“愿如是。”儿子向父亲立誓,噢罗伽婆。随后他欢喜至极,又再开口答复于他。

Verse 8

प्रीतोस्मि परमोदार कर्मणा ते न संशयः । दंडेन च प्रजा रक्ष न च दंडमकारणम्

我甚为欢喜,噢至为慷慨者;对汝行持毫无疑虑。以公正之刑护持众民,然切莫无故施罚。

Verse 9

अपराधिषु यो दंडः पात्यते मानवैरिह । स दंडो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम्

世人于此对罪犯所施之刑——若依正法而施、亦依正法而赦——此等刑罚能引国王升至天界。

Verse 10

तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक । धर्मस्ते परमो लोके कृत एवं भविष्यति

是故,噢大臂勇者,我儿,当勤谨于依正法施刑。如此安立,汝之达摩将于世间至为尊上——诚然必如是。

Verse 11

इति तं बहुसंदिश्य मनुः पुत्रं समाधिना । जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकमनुत्तमम्

就这样,摩奴以安定的三昧反复教诲其子,心怀欢喜,遂前往诸天,进入无上梵天之界——梵天界(Brahmaloka)。

Verse 12

जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिंतापरोऽभवत् । कर्मभिर्बहुभिस्तैस्तैस्ससुतैस्संयुतोऽभवत्

他思忖道:“我当如何生育诸子?”便沉入忧思的观照(chintā)。随后,他以种种多样的祭仪与善行而修作,终于得以具足诸子。

Verse 13

तोषयामास पुत्रैस्स पितॄन्देवसुतोपमैः । सर्वेषामुत्तमस्तेषां कनीयान्रघुनंदन

他以诸子——宛如天神之子——令祖先(pitṛ)欢悦满足。在他们之中,最年幼者,噢罗鸠族之喜(Raghunandana),却最为卓越。

Verse 14

शूरश्च कृतविद्यश्च गुरुश्च जनपूजया । नाम तस्याथ दंडेति पिता चक्रे स बुद्धिमान्

他英勇无畏,学艺圆满,又因众人敬仰而被奉为师长。于是其睿智的父亲为他取名曰“檀陀”(Daṇḍa)。

Verse 15

भविष्यद्दण्डपतनं शरीरे तस्य वीक्ष्य च । संपश्यमानस्तं दोषं घोरं पुत्रस्य राघव

噢罗伽婆(Rāghava),他见其身上显现将临之刑罚之兆,又察觉儿子那可怖的过失,心中深受震动。

Verse 16

स विंध्यनीलयोर्मध्ये राज्यमस्य ददौ प्रभुः । स दंडस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतमूर्द्धनि

主赐予他一国,位于温提耶与尼罗两山脉之间。其后,在那清丽可喜的山巅之上,檀荼成为国王。

Verse 17

पुरं चाप्रतिमं तेन निवेशाय तथा कृतम् । नाम तस्य पुरस्याथ मधुमत्तमिति स्वयम्

他又为居住而建起一座无与伦比的城邑;并亲自为此城命名为“摩度末多摩”(Madhumattama)。

Verse 18

तथादेशेन संपन्नः शूरो वासमथाकरोत् । एवं राजा स तद्राज्यं चकार सपुरोहितः

如是承受那道命令之力,勇士遂安立其居所。于是那位国王——与其祭司(purohita)同在——治理其国。

Verse 19

प्रहृष्ट सुप्रजाकीर्णं देवराजो यथा दिवि । ततः स दंडः काकुत्स्थ बहुवर्षगणायुतम्

其国欢欣,良民云集,犹如天界诸神之中帝释天(因陀罗)一般;如是,噢迦拘特斯陀啊,那统治延续了许多万年。

Verse 20

अकारयत्तु धर्मात्मा राज्यं निहतकंटकं । अथ काले तु कस्मिंश्चिद्राजा भार्गवमाश्रमम्

那位持法之王使其国政得以施行,令邦土无患无扰、如除荆棘。后来在某一时日,国王前往婆伽婆(Bhārgava)的道场(āśrama)。

Verse 21

रमणीयमुपाक्रामच्चैत्रमासे मनोरमे । तत्र भार्गवकन्यां तु रूपेणाप्रतिमां भुवि

在可喜的恰伊特罗月里,怡人的时节开启;其处有婆尔伽瓦族的少女现身,容色于世间无与伦比。

Verse 22

विचरंतीं वनोद्देशे दंडोऽपश्यदनुत्तमाम् । उत्तुंगपीवरीं श्यामां चंद्राभवदनां शुभाम्

当她在林间一隅徘徊时,檀陀看见那无上吉祥的女子:身形高挑,体态丰盈,肤色黝黑,面容皎洁如月。

Verse 23

सुनासां चारुसर्वांगीं पीनोन्नतपयोधराम् । मध्ये क्षामां च विस्तीर्णां दृष्ट्वा तां कुरुते मुदम्

见到她——鼻梁秀美,四肢端丽,双乳丰隆而挺,腰肢纤细而胯部宽展——他心中生起欢喜。

Verse 24

एकवस्त्रां वने चैकां प्रथमे यौवने स्थिताम् । स तां दृष्ट्वात्वधर्मेण अनंगशरपीडितः

他见她独在林中,仅着一衣,立于青春初绽之时;一见之下,便为爱神迦摩之箭所苦,受不法之心驱使而行非。

Verse 25

अभिगम्य सुविश्रांतां कन्यां वचनमब्रवीत् । कुतस्त्वमसि सुश्रोणि कस्य चासि सुशोभने

他走近那安然歇息的少女,说道:“你从何处而来,善腰之女?你是谁的女儿,容光可亲者?”

Verse 26

पीडतोहमनंगेन पृच्छामि त्वां सुशोभने । त्वया मेऽपहृतं चित्तं दर्शनादेव सुंदरि

我被阿难伽(爱神)所折磨,因此向你请问,光辉的佳人。美丽的女子啊,仅凭你一眼,我的心便被你夺走。

Verse 27

इदं ते वदनं रम्यं मुनीनां चित्तहारकम् । यद्यहं न लभे भोक्तुं मृतं मामवधारय

你的面容如此可爱,连圣贤的心也被夺去。若我不能得以亲近享受它,就当知我已如同死去。

Verse 28

त्वया हृता मम प्राणा मां जीवय सुलोचने । दासोस्मि ते वरारोहे भक्तं मां भज शोभने

你夺走了我生命的气息;明眸的佳人啊,请使我复生。我是你的仆从,端美腰胯的丽人——愿你垂念我这信奉者,赐我恩泽,秀美者。

Verse 29

तस्यैवं तु ब्रुवाणस्य मदोन्मत्तस्य कामिनः । भार्गवी प्रत्युवाचेदं वचः सविनयं नृपम्

他如此言说,因傲慢而如醉、为欲望所驱;于是婆伽毗以恭敬之辞回答国王。

Verse 30

भार्गवस्य सुतां विद्धि शुक्रस्याक्लिष्टकर्मणः । अरजां नाम राजेंद्र ज्येष्ठामाश्रमवासिनः

当知她是婆利古之女,是行事无碍的舒克罗之女。王中之王啊,她名为阿罗阇,是住于精舍者中年长的长女。

Verse 31

शुक्रः पिता मे राजेंद्र त्वं च शिष्यो महात्मनः । धर्मतो भगिनी चाहं भवामि नृपनंदन

大王,舒克罗(Śukra)是我的父亲,而你是那位大圣者的弟子;因此依于达摩之法,我乃你的妹妹,王子啊。

Verse 32

एवंविधं वचो वक्तुं न त्वमर्हसि पार्थिव । अन्येभ्योपि सुदुष्टेभ्यो रक्ष्या चाहं सदा त्वया

大王,你不应说出这等言语。即使面对其他极其凶恶之人,我也应当常常由你护持。

Verse 33

क्रोधनो मे पिता रौद्रो भस्मत्वं त्वां समानयेत् । अथवा राजधर्मेणासंबंधं कुरुषे बलात्

我父性烈易怒;一旦震怒,便能将你化为灰烬。否则,依王法与王者之达摩,你也将被强行断绝与我之关联。

Verse 34

पितरं याचयस्व त्वं धर्मदृष्टेन कर्मणा । वरयस्व नृपश्रेष्ठ पितरं मे महाद्युतिम्

你当以合乎达摩之行来祈求我父。至高之王啊,请以我那大光辉之父为你所求的恩赐。

Verse 35

अन्यथा विपुलं दुःखं तव घोरं भवेद्ध्रुवम् । क्रुद्धो हि मे पिता सर्वं त्रैलोक्यमभिनिर्दहेत्

否则,巨大而可怖的苦难必定临到你;因为我父若发怒,足以焚尽三界。

Verse 36

ततोऽशुभं महाघोरं श्रुत्वा दंडः सुदारुणम् । प्रत्युवाच मदोन्मत्तः शिरसाभिनतः पुनः

听到那不祥且极其可怕的惩罚后,那因傲慢而迷醉的人再次低头回答。

Verse 37

प्रसादं कुरु सुश्रोणि कामोन्मत्तस्य कामिनि । त्वया रुद्धा मम प्राणा विशीर्यंति शुभानने

美臀的爱人啊,请垂怜我这因欲望而疯狂的人。吉祥面容的女子啊,我的气息因你而窒息,几欲断绝。

Verse 38

त्वां प्राप्य वैरं मेऽत्रास्तु वधो वापि महत्तरः । भक्तं भजस्व मां भीरु त्वयि भक्तिर्हि मे परा

既已遇见你,愿我的仇怨在此终结,无论这会导致死亡还是更重大的后果。羞怯的人啊,请对我以此深情,因我对你的痴情至高无上。

Verse 39

एवमुक्त्वा तु तां कन्यां बलात्संगृह्य बाहुना । अन्येन राज्ञा हस्तेन विवस्त्रा सा तथा कृता

国王说完这话,便强行抓住那少女的手臂;另一只手扯去她的衣裳,使她失去遮蔽。

Verse 40

अंगमंगे समाश्लेष्य मुखे चैव मुखं कृतम् । विस्फुरंतीं यथाकामं मैथुनायोपचक्रमे

他四肢紧缠,嘴唇压在她的嘴唇上,随心所欲地开始交合,而她则颤抖不已。

Verse 41

तमनर्थं महाघोरं दंडः कृत्वा सुदारुणम् । नगरं स्वं जगामाशु मदोन्मत्त इव द्विपः

他对那恶徒施以极其严酷可怖的刑罚后,便迅速回到自己的城邑——如同发情狂奔、醉于傲慢的狂象一般。

Verse 42

भार्गवी रुदती दीना आश्रमस्याविदूरतः । प्रत्यपालयदुद्विग्ना पितरं देवसम्मितम्

婆伽维凄苦啼泣,停留在离精舍不远之处,忧惧不安地等待那位如神般受敬的父亲。

Verse 43

स मुहूर्तादुपस्पृश्य देवर्षिरमितद्युतिः । स्वमाश्रमं शिष्यवृतं क्षुधार्तः सन्यवर्तत

随后,那位光辉无量的天仙圣者,片刻行了阿遮摩那(净饮礼)后,饥饿所迫,偕诸弟子回到自己的精舍。

Verse 44

सोपश्यदरजां दीनां रजसा समभिप्लुताम् । चंद्रस्य घनसंयुक्तां ज्योत्स्नामिव पराजिताम्

他随即看见那本无尘垢者,如今凄然,被尘土所覆——恰似浓云遮月时的月光,仿佛被击败一般。

Verse 45

तस्य रोषः समभवत्क्षुधार्तस्य महात्मनः । निर्दहन्निव लोकांस्त्रींस्तान्शिष्यान्समुवाच ह

于是,那位大魂者因饥饿而受苦,怒火顿起;仿佛要焚尽三界,他对那些弟子开口说道。

Verse 46

पश्यध्वं विपरीतस्य दंडस्यादीर्घदर्शिनः । विपत्तिं घोरसंकाशां दीप्तामग्निशिखामिव

你们看吧:这场灾厄形相可怖,炽烈如火焰之舌,已临到这位远见之人;因为他加诸他人的惩罚,反转而归于自身。

Verse 47

यन्नाशं दुर्गतिं प्राप्तस्सानुगश्च न संशयः । यस्तु दीप्तहुताशस्य अर्चिः संस्पृष्टवानिह

他必定走向毁灭与恶趣,连同随从亦然;对此毫无疑问。然而,在此被炽燃之火的焰光所触者,并不遭此命运。

Verse 48

यस्मात्स कृतवान्पापमीदृशं घोरसंमितम् । तस्मात्प्राप्स्यति दुर्मेधाः पांसुवर्षमनुत्तमम्

由于他造作了如此罪业,其量度亦极其可怖,因此那愚昧之人将遭受无与伦比的尘雨——大难与耻辱。

Verse 49

कुराजा देशसंयुक्तः सभृत्यबलवाहनः । पापकर्मसमाचारो वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः

那恶王——为其国土所环绕,连同侍从、军旅与乘骑——行于罪业之道,因其心智乖谬,终将遭遇死亡。

Verse 50

समंताद्योजनशतं विषयं चास्य दुर्मतेः । धुनोतु पांसुवर्षेण महता पाकशासनः

愿降伏恶魔者帕迦沙萨那(因陀罗),以强盛的尘雨,荡涤并毁坏那恶心之人的全境——四方各延百由旬。

Verse 51

सर्वसत्वानि यानीह जंगमस्थावराणि वै । सर्वेषां पांसुवर्षेण क्षयः क्षिप्रं भविष्यति

此处一切众生——无论行者或不动者——都将迅速走向败坏;因尘土如雨降下,众生皆将趋于毁灭。

Verse 52

दंडस्य विषयो यावत्तावत्सवनमाश्रमम् । पांसुवर्षमिवाकस्मात्सप्तरात्रं भविष्यति

惩罚的权域所及之处,彼处的精舍将如祭坛之围;忽然间,似尘雨倾落,此状将持续七夜。

Verse 53

इत्युक्त्वा क्रोधसंतप्तस्तमाश्रमनिवासिनम् । जनं जनपदस्यांते स्थीयतामित्युवाच ह

说罢,他怒火炽盛,对那精舍住者说道:“令众人停留在国土的边境。”

Verse 54

उक्तमात्रे उशनसा आश्रमावसथो जनः । क्षिप्रं तु विषयात्तस्मात्स्थानं चक्रे च बाह्यतः

乌沙那斯话音方落,那居于精舍之人便迅速迁出,在外处安身,远离那世俗之境。

Verse 55

तं तथोक्त्वा मुनिजनमरजामिदमब्रवीत् । आश्रमे त्वं सुदुर्मेधे वस चेह समाहिता

如此对那牟尼说罢,圣者之妻又言:“愚钝之人啊,安住此精舍,摄心宁定,谨慎专注。”

Verse 56

इदं योजनपर्यंतमाश्रमं रुचिरप्रभम् । अरजे विरजास्तिष्ठ कालमत्र समाश्शतम्

此处精舍延展一由旬,光辉柔和而悦目。噢毗罗阇啊,请在这清净无垢之地住满一百年。

Verse 57

श्रुत्वा नियोगं विप्रर्षेररजा भार्गवी तदा । तथेति पितरं प्राह भार्गवं भृशदुःखिता

听闻婆罗门圣者关于“尼瑜伽”之命令后,婆伽维女子阿罗阇悲痛万分,对其父婆伽婆说道:“就依此吧。”

Verse 58

इत्युक्त्वा भार्गवो वासं तस्मादन्यमुपाक्रमत् । सप्ताहे भस्मसाद्भूतं यथोक्तं ब्रह्मवादिना

说罢,婆伽婆离开那处居所,另择住处。不出一周,原处便化为灰烬,正如通晓梵理者所预言。

Verse 59

तस्माद्दंडस्य विषयो विंध्यशैलस्य मानुष । शप्तो ह्युशनसा राम तदाभूद्धर्षणे कृते

因此,噢人啊,温陀耶山成了惩罚之境。因为在那暴行发生之时,噢罗摩,他被乌沙那(首迦罗)所诅咒。

Verse 60

ततःप्रभृति काकुत्स्थ दंडकारण्यमुच्यते । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां पृच्छसि राघव

自那时起,噢迦拘兹陀的后裔,此地便称为檀陀迦森林。我已将你所问的一切尽皆告知,噢罗伽婆。

Verse 61

संध्यामुपासितुं वीर समयो ह्यतिवर्तते । एते महर्षयो राम पूर्णकुंभाः समंततः

勇士啊,修持三时礼敬(Sandhyā)的时辰确已将逝。罗摩啊,这些大圣仙遍布四周,手持盛满清水的净瓶。

Verse 62

कृतोदका नरव्याघ्र पूजयंति दिवाकरम् । सर्वैरॄषिभिरभ्यस्तैः स्तोत्रैर्ब्रह्मादिभिः कृतैः

献毕水供之后,噫,人中之虎,他们以一切圣仙所习诵、由梵天等诸原初者所作的赞颂,礼拜日神。

Verse 63

रविरस्तंगतो राम गत्वोदकमुपस्पृश । ॠषेर्वचनमादाय रामः संध्यामुपासितुम्

当太阳西沉之时,罗摩前往水边,行阿遮摩那(ācamana)净口礼。领受圣仙之言于心,罗摩遂开始礼敬暮昏之Sandhyā。

Verse 64

उपचक्राम तत्पुण्यं ससरोरघुनंदनः । अथ तस्मिन्वनोद्देशे रम्ये पादपशोभिते

随后,罗阇之喜者罗摩迈步前往那圣洁的湖泊;在那片林野之地,清丽可爱、树木成荫,他继续前行。

Verse 65

नदपुण्ये गिरिवरे कोकिलाशतमंडिते । नानापक्षिरवोद्याने नानामृगसमाकुले

在那被圣河净化的殊胜山岳上——百千鸠鸪(kokilā)点缀其间——有一处林苑,回响着众多鸟类的鸣声,又聚集着各色野兽成群。

Verse 66

सिंहव्याघ्रसमाकीर्णे नानाद्विजसमावृते । गृध्रोलूकौ प्रवसितौ बहून्वर्षगणानपि

在那处地方,狮虎成群,百鸟纷集;秃鹫与猫头鹰也在此居住,历经多年。

Verse 67

अथोलूकस्य भवनं गृध्रः पापविनिश्चयः । ममेदमिति कृत्वाऽसौ कलहं तेन चाकरोत्

随后,那秃鹫心意已定于罪恶,竟夺占猫头鹰的居所;自念“此乃我物”,便与之挑起争端。

Verse 68

राजा सर्वस्य लोकस्य रामो राजीवलोचनः । तं प्रपद्यावहै शीघ्रं कस्यैतद्भवनं भवेत्

罗摩,莲华眼的普世之王——让我们速速归依于他。这居所究竟当属何人?

Verse 69

गृध्रोलूकौ प्रपद्येतां जातकोपावमर्षिणौ । रामं प्रपद्यतौ शीघ्रं कलिव्याकुलचेतसौ

秃鹫与猫头鹰,怒与怨新起,便迅速归依罗摩;二者之心皆为迦梨之力所扰而不宁。

Verse 70

तौ परस्परविद्वेषौ स्पृशतश्चरणौ तथा । अथ दृष्ट्वा राघवेंद्रं गृध्रो वचनमब्रवीत्

二者虽互怀怨憎,却仍触礼其足。随后见到罗伽文陀罗(罗摩),秃鹫便开口说道:

Verse 71

सुराणामसुराणां च त्वं प्रधानो मतो मम । बृहस्पतेश्च शुक्राच्च त्वं विशिष्टो महामतिः

在诸天与阿修罗之中,我认你为最上;甚至超越布里哈斯帕提与舒克罗,你尤为卓绝,噢大慧者。

Verse 72

परावरज्ञो भूतानां मर्त्ये शक्र इवापरः । दुर्निरीक्षो यथा सूर्यो हिमवानिव गौरवे

他洞悉一切众生的上与下之实相;在凡人之中,他如另一位因陀罗。其光威难以直视如日,其尊严巍然如喜马拉雅。

Verse 73

सागरश्चासि गांभीर्ये लोकपालो यमो ह्यसि । क्षांत्या धरण्या तुल्योसि शीघ्रत्वे ह्यनिलोपमः

以深沉而言,你如大海;诚然,你即阎摩,护世之主。以忍耐而言,你与大地等同;以迅疾而言,你无与伦比,如风。

Verse 74

गुरुस्त्वं सर्वसंपन्नो विष्णुरूपोसि राघव । अमर्षी दुर्जयो जेता सर्वास्त्रविधिपारगः

你是导师,具足一切圆满;噢罗伽婆,你具现毗湿奴之形。坚毅不屈、不可战胜、常得胜利,你已通达一切兵器之正法与法度。

Verse 75

शृणु त्वं मम देवेश विज्ञाप्यं नरपुंगव । ममालयं पूर्वकृतं बाहुवीर्येण वै प्रभो

请听我所陈,噢诸天之主、众人之雄:往昔,噢主宰,我凭自身臂力建起了我的居所。

Verse 76

उलूको हरते राजंस्त्वत्समीपे विशेषतः । ईदृशोयं दुराचारस्त्वदाज्ञा लंघको नृप

大王啊,乌卢迦正在行窃,尤其竟在你面前。此等恶行,正是违越你命令之人,君王啊。

Verse 77

प्राणांतिकेन दंडेन राम शासितुमर्हसि । एवमुक्ते तु गृध्रेण उलूको वाक्यमब्रवीत्

“罗摩啊,你应以至死之刑惩治他。”秃鹫如此说罢,猫头鹰便以这些话回答。

Verse 78

शृणु देव मम ज्ञाप्यमेकचित्तो नराधिप । सोमाच्छक्राच्च सूर्याच्च धनदाच्च यमात्तथा

人中王啊,请一心谛听我所当启告:此乃从苏摩、从释迦罗(因陀罗)、从苏利耶、从财主天(俱毗罗)、以及同样从阎摩而得。

Verse 79

जायते वै नृपो राम किंचिद्भवति मानुषः । त्वं तु सर्वमयो देवो नारायणपरायणः

罗摩啊,君王虽生于世,终究在某种程度上只是凡人;而你却是遍含一切的神主,唯以那罗延为归依。

Verse 80

प्रोच्यते सोमता राजन्सम्यक्कार्ये विचारिते । सम्यग्रक्षसि तापेभ्यस्तमोघ्नो हि यतो भवान्

大王啊,若将此事如理审察,便称颂你的“苏摩之德”——如月清凉的慈惠;因为你善护众生免于诸苦,而你实为破暗之光。

Verse 81

दोषे दंडात्प्रजानां त्वं यतः पापभयापहः । दाता प्रहर्ता गोप्ता च तेनेंद्र इव नो भवान्

因为你惩治众人之过,从而除去由罪业生起的恐惧;你既施与、又惩戒、亦护佑,因此在我们看来,你如同因陀罗。

Verse 82

अधृष्यः सर्वभूतेषु तेजसा चानलो मतः । अभीक्ष्णं तपसे पापांस्तेन त्वं राम भास्करः

在一切众生中你不可侵犯;以你的光辉,人们视你为火本身。你以苦行之力不断焚尽罪人;因此,罗摩啊,你如同太阳——照耀者。

Verse 83

साक्षाद्वित्तेशतुल्यस्त्वमथवा धनदाधिकः । चित्तायत्ता तु पत्नीश्रीर्नित्यं ते राजसत्तम

你确与财富之主等同,甚至胜过俱毗罗。然而,你家室之福、如贤妻之吉祥,恒常系于你的心念之中,王中至善者啊。

Verse 84

धनदस्य तु कोशेन धनदस्तेन वैभवान् । समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च

凭借檀那陀(俱毗罗)的宝库,他具足财富与光华;且对一切众生——无论静止或行动——皆能平等安住。

Verse 85

शत्रौ मित्रे च ते दृष्टिः समंताद्याति राघव । धर्मेण शासनं नित्यं व्यवहारविधिक्रमैः

罗伽婆啊,你的目光四方平等,待敌与友无偏无倚;你恒以达摩而治,遵循正行与法度之次第。

Verse 86

यस्य रुष्यसि वै राम मृत्युस्तस्याभिधीयते । गीयसे तेन वै राजन्यम इत्यभिविश्रुतः

噢罗摩,凡惹你震怒者,皆被说必遭死亡;因此,噢大王,人们歌咏你、广为传颂,称你为“阎摩”(死亡之主)。

Verse 87

यश्चासौ मानुषो भावो भवतो नृपसत्तम । आनृशंस्यपरो राजा सर्वेषु कृपयान्वितः

而你那真正合乎人性的品格,噢诸王之最——作为君主,崇尚不残忍,并以慈悲遍及一切众生——

Verse 88

दुर्बलस्य त्वनाथस्य राजा भवति वै बलम् । अचक्षुषो भवेच्चक्षुरमतेषु मतिर्भवेत्

因为对软弱无依者,国王确实成为他们的力量;对无目者,他成为眼;对无谋者,他成为智慧与判断。

Verse 89

अस्माकमपि नाथस्त्वं श्रूयतां मम धार्मिक । भवता तत्र मंतव्यं यथैते किल पक्षिणः

你也确是我们的护佑者。请垂听,噢正法之人:你当思量此事,正如这些鸟儿确已(或正在)如此行事。

Verse 90

योस्मन्नाथः स पक्षींद्रो भवतो विनियोज्यकः । अस्वाम्यं देव नास्माकं सन्निधौ भवतः प्रभो

那位护佑我们的鸟中王,实由你所任命。噢天神,在你亲临之前,噢主宰,我们不可能无主无依。

Verse 91

भवतैव कृतं पूर्वं भूतग्रामं चतुर्विधम् । ममालयप्रविष्टस्तु गृध्रो मां बाधते नृप

昔日确是你创造了四类众生。然而如今有一只秃鹫闯入我宅,扰乱于我,噢,大王。

Verse 92

भवान्देवमनुष्येषु शास्ता वै नरपुंगव । एतच्छ्रुत्वा तु वै रामः सचिवानाह्वयत्स्वयम्

“噢,人中雄者,在诸天与人间之中,你确是统治者与立法者。”听闻此言,罗摩亲自召唤群臣。

Verse 93

विष्टिर्जयंतो विजयः सिद्धार्थो राष्ट्रवर्धनः । अशोको धर्मपालश्च सुमंत्रश्च महाबलः

毗什提、阇延多、毗阇耶、悉达多、罗湿吒罗伐尔陀那、阿输迦、达摩波罗、苏曼特罗与摩诃婆罗——此诸名号如是列举。

Verse 94

एते रामस्य सचिवा राज्ञो दशरथस्य च । नीतियुक्ता महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः

此等乃罗摩之大臣,亦为檀沙罗陀王之辅佐:心怀广大,通达治国之道,精通一切圣典(śāstra)。

Verse 95

सुशांताश्च कुलीनाश्च नये मंत्रे च कोविदाः । तानाहूय स धर्मात्मा पुष्पकादवरुह्य च

他们安和而出身高贵,善于谋略与谏议。那位心怀正法者召集众人,并自普什帕迦飞车降下,遂向他们开言。

Verse 96

गृध्रोलूकौ विवदंतौ पृच्छति स्म रघूत्तमः । कति वर्षाणि भो गृध्र तवेदं निलयं कृतं

罗摩(Raghūttama)见秃鹫与猫头鹰争辩,便问道:“秃鹫啊,你在此处安居为巢,已有多少年了?”

Verse 97

एतन्मे कौतुकं ब्रूहि यदि जानासि तत्त्वतः । एतच्छ्रुत्वा वचो गृध्रो बभाषे राघवं स्थितं

“若你确知其真义,请为我解此疑趣。”听到这番话,秃鹫便对站在那里的罗伽婆(Rāghava)开口说道。

Verse 98

इयं वसुमती राम मानुषैर्बहुबाहुभिः । उच्छ्रितैराचिता सर्वा तदाप्रभृति मद्गृहं

“罗摩啊,此大地已尽被人类充满——多臂而身形高峻;自那时起,这里便成了我的居所。”

Verse 99

उलूकस्त्वब्रवीद्रामं पादपैरुपशोभिता । यदैव पृथिवी राजंस्तदाप्रभृति मे गृहं

随后,乌卢迦(Ulūka)对罗摩说道:“大王啊,自从大地以树木为庄严之饰起,从那时起这里就是我的家。”

Verse 100

एतच्छ्रुत्वा तु रामो वै सभासद उवाचह । न सा सभा यत्र न संति वृद्धा वृद्धा न ते ये न वदंति धर्मं

罗摩听罢,便对会众说道:“没有长者的地方,不成其为会;不宣说达摩者,也不配称为长者。”

Verse 101

नासौ धर्मो यत्र न चास्ति सत्यं न तत्सत्यं यच्छलमभ्युपैति । ये तु सभ्याः सभां गत्वा तूष्णीं ध्यायंत आसते

真理不存之处,非为法(dharma);依附欺诳者,亦非为真。然诸受敬之长老入于会中,默然而坐,唯自沉思——

Verse 102

यथाप्राप्तं न ब्रुवते सर्वे तेऽनृतवादिनः । न वक्ति च श्रुतं यश्च कामात्क्रोधात्तथा भयात्

凡不如实而言者,皆成妄语之人;又有不陈所闻者——或因欲、或因嗔、或因惧——亦同堕于虚妄之言。

Verse 103

सहस्रं वारुणाः पाशाः प्रतिमुंचंति तं नरं । तेषां संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते

彼人身上系缚着一千道伐楼那(Varuṇa)之绳索(pāśa);待满一整年,方解其中一索。

Verse 104

तस्मात्सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यमंजसा । एतच्छ्रुत्वा तु सचिवा राममेवाब्रुवंस्तदा

是故知者当直言真实,明白而不曲。闻此之言,诸大臣遂只向罗摩(Rāma)进言。

Verse 105

उलूकः शोभते राजन्न तु गृध्रो महामते । त्वं प्रमाणं महाराज राजा हि परमा गतिः

大王啊,鸮尚可称宜,然秃鹫则不然,智者啊。大王即为准绳;因为君王实乃至上的归依。

Verse 106

राजमूलाः प्रजाः सर्वा राजा धर्मः सनातनः । शास्ता राजा नृणां येषां न ते गच्छंति दुर्गतिम्

一切臣民皆以国王为根;国王是永恒法(Dharma)的化身。凡以真正严明的统治者为主的人,不会堕入不幸或恶趣。

Verse 107

वैवस्वतेन मुक्ताश्च भवंति पुरुषोत्तमाः । सचिवानां वचः श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत्

“蒙毗婆斯瓦塔(阎摩)解脱,他们便成了高贵之人。罗摩听罢诸大臣之言,遂开口说道。”

Verse 108

श्रूयतामभिधास्यामि पुराणं यदुदाहृतं । द्यौः सचंद्रार्कनक्षत्रा सपर्वतमहीद्रुमम्

请听——我今将宣说那已被传诵的《普罗那》:其中描绘诸天,连同月、日与群星;亦描绘大地,连同群山与林木。

Verse 109

सलिलार्णवसंमग्नं त्रैलोक्यं सचराचरं । एकमेव तदा ह्यासीत्सर्वमेकमिवांबरं

那时三界——连同一切动与不动之物——尽没于水之大海;彼时万有如同唯一,仿佛整个广袤只是一片天空。

Verse 110

पुनर्भूः सह लक्ष्म्या च विष्णोर्जठरमाविशत् । तां निगृह्य महातेजाः प्रविश्य सलिलार्णवं

随后,普那尔布与吉祥天女拉克什米一同进入毗湿奴之腹。那位大光明者摄持住她,遂入于水之大海。

Verse 111

सुष्वाप हि कृतात्मा स बहुवर्षशतान्यपि । विष्णौ सुप्ते ततो ब्रह्मा विवेश जठरं ततः

那位自持者确实沉睡了数百年。及至毗湿奴入于睡眠,梵天随后进入祂的腹中。

Verse 112

बहुस्रोतं च तं ज्ञात्वा महायोगी समाविशत् । नाभ्यां विष्णोः समुद्भूतं पद्मं हेमविभूषितं

他知那是多流多道的广大境域,便以大瑜伽行者之身进入其中——那朵由毗湿奴脐中生起、金饰庄严的莲华。

Verse 113

स तु निर्गम्य वै ब्रह्मा योगी भूत्वा महाप्रभुः । सिसृक्षुः पृथिवीं वायुं पर्वतांश्च महीरुहान्

于是梵天出离而现,成为瑜伽行者、伟大的主宰;欲行创造,便生出大地、风、群山与参天大树。

Verse 114

तदंतराः प्रजाः सर्वा मानुषांश्च सरीसृपान् । जरायुजाण्डजान्सर्वान्ससर्ज स महातपाः

其后间隙之中,那位大苦行者创造了一切众生——人类与爬行之类,以及一切胎生与卵生的生命。

Verse 115

तस्य गात्रसमुत्पन्नः कैटभो मधुना सह । दानवौ तौ महावीर्यौ घोरौ लब्धवरौ तदा

自他身中生出凯塔婆与摩度同起;那两位达那婆魔类具大威力,甚为可怖,并于彼时已得赐福与恩愿。

Verse 116

दृष्ट्वा प्रजापतिं तत्र क्रोधाविष्टावुभौ नृप । वेगेन महता भोक्तुं स्वयंभुवमधावतां

见到那里的生主(Prajāpati),大王啊,他们二者被忿怒所摄,以极大疾速奔去,欲吞噬自生者(梵天)。

Verse 117

दृष्ट्वा सत्वानि सर्वाणि निस्सरन्ति पृथक्पृथक् । ब्रह्मणा संस्तुतो विष्णुर्हत्वा तौ मधुकैटभौ

见一切众生纷纷出生而各自散开,受梵天赞颂的毗湿奴诛灭了那二魔——摩度与凯塔婆。

Verse 118

पृथिवीं वर्धयामास स्थित्यर्थं मेदसा तयोः । मेदोगंधा तु धरणी मेदिनीत्यभिधां गता

为使大地安住,他以那二者之脂膏扩增了地界。因此大地带着脂香,得名为“梅迪尼(Medinī)”。

Verse 119

तस्माद्गृध्रस्त्वसत्यो वै पापकर्मापरालयम् । स्वीयं करोति पापात्मा दण्डनीयो न संशयः

因此此鹫实为诡诈之徒:作诸罪业,不施庇护。那罪恶之心竟将他人之物据为己有;必当受罚,毫无疑问。

Verse 120

ततोऽशरीरिणीवाणी अंतरिक्षात्प्रभाषते । मा वधी राम गृध्रं त्वं पूर्वंदग्धं तपोबलात्

随后,虚空中传来无形之声:“罗摩啊,莫杀此鹫;它早已因苦行之力而被灼烧过。”

Verse 121

पुरा गौतम दग्धोऽयं प्रजानाथो जनेश्वर । ब्रह्मदत्तस्तु नामैष शूरः सत्यव्रतः शुचिः

往昔,噢人中之主,此众生之王曾被乔达摩焚灼(以诅咒所烧)。其名婆罗摩达多,勇武无畏,守持真实,清净无染。

Verse 122

गृहमागत्य विप्रर्षेर्भोजनं प्रत्ययाचत । साग्रं वर्षशतं चैव भुक्तवान्नृपसत्तम

归家之后,他向那婆罗门圣仙求取食物;而那最上之王,整整一百年(且更久)不断进食。

Verse 123

ब्रह्मदत्तस्य वै तस्य पाद्यमर्घ्यं स्वयं ततः । आत्मनैवाकरोत्सम्यग्भोजनार्थं महाद्युते

随后,噢大放光明者,他亲自如法为那婆罗摩达多奉上洗足之水与阿尔吉亚供献,以备进食之礼。

Verse 124

समाविश्य गृहं तस्य आहारे तु महात्मनः । नारीं पूर्णस्तनीं दृष्ट्वा हस्तेनाथ परामृशत्

他在那大德用餐之时进入其家,见一女子乳房丰盈,便以手触之。

Verse 125

अथ क्रुद्धेन मुनिना शापो दत्तः सुदारुणः । गृध्रत्वं गच्छ वै मूढ राजा मुनिमथाब्रवीत्

于是那牟尼震怒,降下极其可怖的诅咒:“去吧,愚者,化为秃鹫!”王便如此对圣者说道。

Verse 126

कृपां कुरु महाभाग शापोद्धारो भविष्यति । दयालुस्तद्वचः श्रुत्वा पुनराह नराधिप

“请施慈悲,尊贵的贤者;诅咒必将解除。”慈悲的国王听闻此言,便又开口说道。

Verse 127

उत्पत्स्यते रघुकुले रामो नाम महायशाः । इक्ष्वाकूणां महाभागो राजा राजीवलोचनः

在罗伽族裔中将诞生一位名为罗摩的盛名之王——伊叉婆拘王族的光耀后裔,莲华眼的君主。

Verse 128

तेन दृष्टो विपापस्त्वं भविता नरपुंगव । दृष्टो रामेण तच्छ्रुत्वा बभूव पृथिवीपतिः

噢,人中之杰,一旦被他目睹,你便将离罪得净。听闻罗摩已见到(他/你),国王心安神定。

Verse 129

गृध्रत्वं त्यज्य वै शीघ्रं दिव्यगंधानुलेपनः । पुरुषो दिव्यरूपोऽसौ बभाषे तं नराधिपं

他迅速舍弃鹫身,涂抹天香妙膏;那位形貌光耀、宛如天人的男子,对人中王者开口说道。

Verse 130

साधु राघव धर्मज्ञ त्वत्प्रसादादहं विभो । विमुक्तो नरकाद्घोरादपापस्तु त्वया कृतः

善哉,罗伽婆,通达法义者!凭你的恩德,主啊,我已从可怖的地狱中解脱;确实,是你使我离罪清净。

Verse 131

विसर्जितं मया गार्ध्यं नररूपी महीपतिः । उलूकं प्राह धर्मज्ञ स्वगृहं विश कौशिक

被我放行后,那位化作人形的大地之王对乌卢迦说道。通晓达摩者言:“考希迦啊,入你自家之舍。”

Verse 132

अहं संध्यामुपासित्वा गमिष्ये यत्र वै मुनिः । अथोदकमुपस्पृश्य संध्यामन्वास्य पश्चिमां

我先奉修三昧耶(Sandhyā)礼敬,便将前往那位牟尼所在之处。随后以水触净并依仪啜饮,面向西方圆满完成黄昏Sandhyā……

Verse 133

आश्रमं प्राविशद्रामः कुंभयोनेर्महात्मनः । तस्यागस्त्यो बहुगुणं फलमूलं च सादरं

罗摩进入了大魂阿迦斯底耶(Agastya)之精舍——那位“壶生者”。在那里,阿迦斯底耶恭敬奉上许多上妙果实与可食之根。

Verse 134

रसवंति च शाकानि भोजनार्थमुपाहरत् । सभुक्तवान्नरव्याघ्रस्तदन्नममृतोपमम्

又备来甘美蔬菜以供餐食;而人中之虎享用那食物,宛如甘露(amṛta)一般。

Verse 135

प्रीतश्च परितुष्टश्च तां रात्रिं समुपावसत् । प्रभाते काल्यमुत्थाय कृत्वाह्निकमरिंदम

他心怀欢喜、满足无余,于彼夜安住于清净持戒。至黎明,降伏诸敌者早起,修行其晨间仪轨。

Verse 136

ॠषिं समभिचक्राम गमनाय रघूत्तमः । अभिवाद्याब्रवीद्रामो महर्षिं कुंभसंभवम्

为启程之故,罗古至上者罗摩走近圣仙;礼敬之后,罗摩对那位“瓶中所生”的大圣者阿迦斯提亚开口说道。

Verse 137

आपृच्छे साधये ब्रह्मन्ननुज्ञातुं त्वमर्हसि । धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि दर्शनेन महामुने

我今告辞,圣者啊。婆罗门尊者,请赐我许可(得以离去)。我实为有福;得见尊颜,蒙大牟尼垂恩。

Verse 138

दिष्ट्या चाहं भविष्यामि पावनात्मा महात्मनः । एवं ब्रुवति काकुत्स्थे वाक्यमद्भुतदर्शनं

“承天之幸,我亦将因那位大灵而得心性清净。”当迦库特斯陀如此言说时,一句具奇妙观照的言辞随之生起。

Verse 139

उवाच परमप्रीतो बाष्पनेत्रस्तपोधनः । अत्यद्भुतमिदं वाक्यं तव राम शुभाक्षरं

苦行圣者欣喜至极,泪盈其目而说道:“罗摩啊,你这由吉祥音节所成之语,实在奇妙无比。”

Verse 140

पावनं सर्वभूतानां त्वयोक्तं रघुनंदन । मुहूर्तमपि राम त्वां मैत्रेणेक्षंति ये नराः

罗伽之喜者(罗摩)啊,你所说之言能净化一切众生。罗摩啊,即便有人仅以友善之目注视你片刻,也得清净。

Verse 141

पावितास्सर्वसूक्तैस्ते कथ्यंते त्रिदिवौकसः । ये च त्वां घोरचक्षुर्भिरीक्षंते प्राणिनो भुवि

据说天界的住民因一切神圣诵言而得净化;而大地上以可怖之目凝视你者,也同样被如此称述。

Verse 142

ते हता ब्रह्मदंडेन सद्यो नरकगामिनः । ईदृशस्त्वं रघुश्रेष्ठ पावनः सर्वदेहिनां

他们被梵天之杖击倒,立刻注定堕入地狱;而你,罗睺族中最胜者啊,却是净化一切有身众生的圣者。

Verse 143

कथयंतश्च लोकास्त्वां सिद्धिमेष्यंति राघव । गच्छस्वानातुरोऽविघ्नं पंथानमकुतोभयः

罗伽婆啊,称述你的人必得成就。你当安然前行,无忧无碍,于此道路上无所畏惧。

Verse 144

प्रशाधि राज्यं धर्मेण गतिस्तु जगतां भवान् । एवमुक्तस्तु मुनिना प्राञ्जलि प्रग्रहो नृपः

“当以正法治理国土;你乃诸世界所循之道。”圣者如是告诫,国王合掌恭敬,领受其教。

Verse 145

अभिवादयितुं चक्रे सोऽगस्त्यमृषिसत्तमम् । अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठंस्तांश्च सर्वांस्तपोधिकान्

随后他向阿迦斯底耶——诸圣中最胜者——致以恭敬礼拜;既已礼敬那位最上牟尼,也同样顶礼一切以苦行为资粮的修行者。

Verse 146

अथारोहत्तदाव्यग्रः पुष्पकं हेमभूषितम् । तं प्रयांतं मुनिगणा आशीर्वादैस्समंततः

于是他匆匆登上金饰的普什帕迦天车;当他启程离去时,四方众圣仙齐来,以祝福加持于他。

Verse 147

अपूपुजन्नरेंद्रं तं सहस्राक्षमिवामराः । ततोऽर्धदिवसे प्राप्ते रामः सर्वार्थकोविदः

诸天神明礼敬那位国王,如同礼敬千眼者(因陀罗)。随后半日已过,罗摩——通达一切事务者——便(开口/行事)。

Verse 148

अयोध्यां प्राप्य काकुत्स्थः पद्भ्यां कक्षामवातरत् । ततो विसृज्य रुचिरं पुष्पकं कामवाहितं

抵达阿踰陀后,迦库特斯塔下车步入宫中内苑;随后遣退那华美的普什帕迦——随心而行的天车——任其离去。

Verse 149

कक्षांतराद्विनिष्क्रम्य द्वास्थान्राजाऽब्रवीदिदं । लक्ष्मणं भरतं चैव गच्छध्वं लघुविक्रमाः

国王自内室走出,对守门人说道:“你们速去,把罗什曼那与婆罗多带到这里来,行动要快。”

Verse 150

ममागमनमाख्याय समानयत मा चिरम् । श्रुत्वाथ भाषितं द्वास्था रामस्याक्लिष्टकर्मणः

“告知我已归来,并把他带来,不可迟延。”二侍从听闻罗摩之言——其行事不倦不扰——便即刻奉命而行。

Verse 151

गत्वा कुमारावाहूय राघवाय न्यवदेयन् । द्वास्थैः कुमारावानीतौ राघवस्य निदेशतः

他们前往召来两位王子,将其呈至罗伽婆之前。奉罗伽婆之命,守门者引领两位王子入内。

Verse 152

दृष्ट्वा तु राघवः प्राप्तौ प्रियौ भरतलक्ष्मणौ । समालिंग्य तु रामस्तौ वाक्यं चेदमुवाच ह

罗伽婆见心爱的婆罗多与罗叉摩那来到,便将二人拥入怀中,继而说道如下之言。

Verse 153

कृतं मया यथातथ्यं द्विजकार्यमनुत्तमं । धर्महेतुमतो भूयः कर्तुमिच्छामि राघवौ

我已依真实所能,完成了对婆罗门应尽的无上之责。然而,噢罗伽婆诸君,为了达摩之缘,我仍愿再行更多善业。

Verse 154

भवद्भ्यामात्मभूताभ्यां राजसूयं क्रतूत्तमं । सहितो यष्टुमिच्छामि यत्र धर्मश्च शाश्वतः

与你们二人——如同我自身——同在,我愿举行罗阇苏耶这一最胜祭祀,于其中永恒之达摩得以安立。

Verse 155

पुष्करस्थेन वै पूर्वं ब्रह्मणा लोककारिणा । शतत्रयेण यज्ञानामिष्टं षष्ट्याधिकेन च

往昔,居于补湿迦罗的梵天——诸世之造作者——曾行诸祭:其数三百,又复加六十。

Verse 156

इष्ट्वा हि राजसूयेन सोमो धर्मेण धर्मवित् । प्राप्तः सर्वेषु लोकेषु कीर्तिस्थानमनुत्तमम्

因为他依正法如仪奉行罗阇苏耶祭,苏摩——通达义法者——在一切世界中获得了无与伦比的名声之位。

Verse 157

इष्ट्वा हि राजसूयेन मित्रः शत्रुनिबर्हणः । मुहूर्तेन सुशुद्धेन वरुणत्वमुपागतः

确已奉行罗阇苏耶祭的密特罗——摧灭仇敌者——凭借吉祥而极其清净的牟呼尔多(仪式时刻),得至伐楼那之位。

Verse 158

तस्माद्भवंतौ संचिंत्य कार्येस्मिन्वदतं हि तत् । भरत उवाच । त्वं धर्मः परमः साधो त्वयि सर्वा वसुंधरा

因此,你们二位当思量此事,然后说出应当如何行。婆罗多说道:“圣者啊,你是至上的法;整个大地都安住于你。”

Verse 159

प्रतिष्ठिता महाबाहो यशश्चामितविक्रम । महीपालाश्च सर्वे त्वां प्रजापतिमिवामराः

大臂勇者啊,你的名声已牢然建立;无量威力者啊,诸王皆如诸天一般,将你视作他们的生主(Prajāpati)。

Verse 160

निरीक्षंते महात्मानो लोकनाथ तथा वयं । प्रजाश्च पितृवद्राजन्पश्यंति त्वां महामते

世间之主啊,诸大心者仰望于你,我们亦复如是。百姓啊,王者,视你如父;大智者啊。

Verse 161

पृथिव्यां गतिभूतोसि प्राणिनामिह राघव । सत्वमेवंविधं यज्ञं नाहर्त्तासि परंतप

罗伽婆啊,在大地上你已成为众生的归依与行路之所。因此,焚敌者啊,切莫阻挠如此神圣的祭祀(yajña)。

Verse 162

पृथिव्यां सर्वभूतानां विनाशो दृश्यते यतः । श्रूयते राजशार्दूल सोमस्य मनुजेश्वर

既然在世间确见一切众生的毁灭,王中之虎、人类之主啊,便流传着关于苏摩(Soma)的传闻与记述。

Verse 163

ज्योतिषां सुमहद्युद्धं संग्रामे तारकामये । तारा बृहस्पतेर्भार्या हृता सोमेनकामतः

在群星闪耀的战场上,诸天光曜之间爆发了极其宏大的战争;因为塔拉(Tārā)——布里哈斯帕提(Bṛhaspati)之妻——被苏摩因欲望而掳走。

Verse 164

तत्र युद्धं महद्वृत्तं देवदानवनाशनम् । वरुणस्य क्रतौ घोरे संग्रामे मत्स्यकच्छपाः

在那里发生了一场大战,令天神与阿修罗同遭毁灭。在伐楼那(Varuṇa)可怖的祭仪之中,于那凶猛的战斗里,鱼与龟等水族也被卷入战争。

Verse 165

निवृत्ते राजशार्दूल सर्वे नष्टा जलेचराः । हरिश्चंद्रस्य यज्ञांते राजसूयस्य राघव

当一切结束之时,王中之虎啊,所有水中生类尽皆消失。在哈利施旃陀罗王的罗阇苏耶(Rājasūya)祭祀终了之际,罗伽婆啊——

Verse 166

आडीबकंमहद्युद्धं सर्वलोकविनाशनम् । पृथिव्यां यानि सत्वानि तिर्यग्योनिगतानि वै

名为阿底婆迦(Āḍībaka)的大决战,能毁灭一切世界——其中,凡在大地上投生于畜生胎(非人之身)的众生……

Verse 167

दिव्यानां पार्थिवानां च राजसूये क्षयः श्रुतः । स त्वं पुरुषशार्दूल बुद्ध्या संचिंत्य पार्थिव

听闻即便对天界诸神与人间诸王,在罗阇苏耶(Rājasūya)大祭中亦可能招致败亡。故汝——人中之虎——当以明辨之智深思此事,王啊。

Verse 168

प्राणिनां च हितं सौम्यं पूर्णधर्मं समाचर । भरतस्य वचः श्रुत्वा राघवः प्राह सादरम्

“温和者啊,当奉行圆满之法(dharma),以利益一切众生。”听罢婆罗多(Bharata)之言,罗伽婆(Rāghava)恭敬作答。

Verse 169

प्रीतोस्मि तव धर्मज्ञ वाक्येनानेन शत्रुहन् । निवर्तिता राजसूयान्मतिर्मे धर्मवत्सल

知法者啊,诛敌者啊——你这番言语令我欢喜。爱法之人啊,我欲行罗阇苏耶(Rājasūya)之意,已被你劝止而收回。

Verse 170

पूर्णं धर्मं करिष्यामि कान्यकुब्जे च वामनम् । स्थापयिष्याम्यहं वीर सा मे ख्यातिर्दिवं गता

“我将圆满履行我的法(dharma),并在迦尼耶拘阇(Kānyakubja)安立侏儒化身婆摩那(Vāmana)之圣像。勇士啊,我的名声已上达诸天。”

Verse 171

भविष्यति न संदेहो यथा गंगा भगीरथात्

毫无疑虑:此事必将成就,正如圣河恒伽因婆耆罗他而降临世间。