Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

The Tale of the Five Pretas and the Glory of Puṣkara & the Eastern Sarasvatī

कृच्छ्रेण लेखको याति रोहकस्तु अवाक्शिराः । शीघ्रगः पंगुतां प्राप्तः सूची सूचीमुखोऽभवत्

kṛcchreṇa lekhako yāti rohakastu avākśirāḥ | śīghragaḥ paṃgutāṃ prāptaḥ sūcī sūcīmukho'bhavat

书写者艰难前行;攀登者倒悬其首;疾行者反成跛者;而针则化作“针口之面”,仅余针嘴而已。

कृच्छ्रेणwith difficulty
कृच्छ्रेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘कृच्छ्रेण’ = with difficulty
लेखकःthe writer/scribe
लेखकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलेखक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
यातिgoes
याति:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
रोहकःthe climber/mounter
रोहकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोहक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे ‘but/indeed’
अवाक्शिराःwith head bent down
अवाक्शिराः:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवाक् + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः—‘अवाक्’ (downward) + ‘शिराः/शिरस्’ (head) = having head bent down
शीघ्रगःthe fast-goer
शीघ्रगः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशीघ्र + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषार्थे—‘शीघ्रं गच्छति’ इति
पङ्गुताम्lameness
पङ्गुताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपङ्गुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
प्राप्तःhaving attained
प्राप्तः:
क्रियाविशेषण/भाव (Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘प्राप्तः’ = having obtained/attained
सूचीa needle
सूची:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूचीमुखःneedle-faced (having a needle-like mouth)
सूचीमुखः:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूची + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘सूच्याः मुखम्’ इव मुखं यस्य
अभवत्became
अभवत्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Unspecified (narrative verse; speaker not provided in the excerpt)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Sandhi Resolution Notes: रोहकस्तु = रोहकः + तु; अवाक्शिराः treated as compound (अवाक् + शिरस्); सूचीमुखोऽभवत् = सूचीमुखः + अभवत् (visarga → o before vowel).

FAQs

It conveys a moral principle of reversal and limitation: roles or abilities can be impaired or inverted, implying consequences for improper action or imbalance.

No. In this excerpt, no deities, places, or pilgrimage sites are explicitly named.

Literally, “the needle became needle-mouthed/faced,” an idiomatic expression suggesting reduction, constriction, or a transformed state characterized by a needle-like mouth/face.