Adhyaya 64
Bhumi KhandaAdhyaya 6495 Verses

Adhyaya 64

Yayāti’s Summons to Heaven and the Teaching on Old Age, the Five-Element Body, and Self–Body Discernment

本章以询问“雅度(Yadu)的至乐”与“鲁鲁(Ruru)的罪报”为起点,苏迦摩(Sukarmā)遂展开净化人心的那胡沙(Nahuṣa)与阎耶帝王(Yayāti)之事迹。阎耶帝以奉持正法的治世、盛大祭祀与广行布施而著称,因而引发因陀罗(Indra)担忧其功德将超越天帝之位。 那罗陀(Nārada)证实阎耶帝的德行,因陀罗便遣御者摩多利(Mātali)前去召请阎耶帝升天。阎耶帝问:既要舍离由五大元素构成之身,如何仍能抵达所应得的天界?摩多利说明有微细的天身可承受果报,并进一步开示身心之理:身体的五大构成、衰老不可避免、内在之“火”、饥渴与疾病,以及欲望循环如何耗损精气。 最终归结为“我”与“身”的分辨:自性(Ātman)离去而肉身败坏,即使功德亦不能阻止老迈与衰朽。

Shlokas

Verse 1

पिप्पलौवाच । पितुःप्रसादभावाद्वै यदुना सुखमुत्तमम् । कथं प्राप्तं सुभुक्तं च तन्मे विस्तरतो वद

毗波罗说道:“承你父亲慈恩,雅度所得的至上安乐——是如何获得的,又如何如法受用?请为我详说。”

Verse 2

कस्मात्पापप्रभावं च रुरुर्भुंक्ते द्विजोत्तम । सकलं विस्तरेणापि वद मे कुंडलात्मज

婆罗门中最胜者啊,名为鲁鲁的生灵为何要承受由罪业所生的果报?昆陀罗之子啊,也请将此事全然详述于我。

Verse 3

सुकर्मोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं पापनाशनम् । नहुषस्य सुपुण्यस्य ययातेश्च महात्मनः

苏羯摩说道:“请听,我将宣说一段能灭罪的行传——大福德的那护沙,以及大心的耶耶底之故事。”

Verse 4

सोमवंशात्प्रभूतो हि नहुषो मेदिनीपतिः । दानधर्माननेकांश्च चका रह्यतुलानपि

确由月族而生的那胡沙,为大地之主;他广行布施与正法之业,其功德之量亦无与伦比。

Verse 5

मखानामश्वमेधानामियाज शतमुत्तमम् । वाजपेयशतं चापि अन्यान्यज्ञाननेकधा

他举行了一百场殊胜的马祭(Aśvamedha);又举行一百场瓦阇佩耶(Vājapeya)仪式,并行诸多种类的其他祭祀。

Verse 6

आत्मनः पुण्यभावेन इंद्रलोकमवाप सः । पुत्रं धर्मगुणोपेतं प्रजापालं चकार सः

凭自身清净善德之功,他得至因陀罗之界;并立其子——具足法德——为护民之王。

Verse 7

ययातिं सत्यसंपन्नं धर्मवीर्यं महामतिम् । एंद्रं पदं गतो राजा तस्य पुत्रः पदे स्वके

耶耶提王具足真实,具正法之勇,心量宏大;他得至如因陀罗般的天位,而其子则安住于自身应得之位。

Verse 8

ययातिः सत्यसंपन्नः प्रजा धर्मेण पालयेत् । स्वयमेव प्रपश्येत्स प्रजाकर्माणि तान्यपि

耶耶提王具足真实,应以正法治理其民;并当亲自察看百姓诸般作为。

Verse 9

याजयामास धर्मज्ञः श्रुत्वा धर्ममनुत्तमम् । यज्ञतीर्थादिकं सर्वं दानपुण्यं चकार सः

聆听了无上之法(dharma)的教诲后,那位通达正法者令诸祭祀得以举行;并修行一切与祭祀圣地相关之事,亦行布施之功德。

Verse 10

राज्यं चकार मेधावी सत्यधर्मेण वै तदा । यावदशीतिसहस्राणि वर्षाणां नृपनंदनः

其后,那位睿智的王子依循“真实之法”(真理之dharma)治理国土,长达八万年。

Verse 11

तावत्कालं गतं तस्य ययातेस्तु महात्मनः । तस्य पुत्राश्च चत्वारस्तद्वीर्यबलविक्रमाः

至此,大魂者雅雅提(Yayāti)的寿命已尽。他有四位儿子,以勇武、力量与英勇著称。

Verse 12

तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । तस्यासीज्ज्येष्ठपुत्रस्तु रुरुर्नाम महाबलः

我将说出他们的名字——请专心聆听。他的长子名为鲁鲁(Ruru),具大力。

Verse 13

पुरुर्नाम द्वितीयोऽभूत्कुरुश्चान्यस्तृतीयकः । यदुर्नाम स धर्मात्मा चतुर्थो नृपतेः सुतः

第二子名普鲁(Puru),第三子名库鲁(Kuru);第四子为具正法之心者,名雅度(Yadu)——皆为国王之子。

Verse 14

एवं चत्वारः पुत्राश्च ययातेस्तु महात्मनः । तेजसा पौरुषेणापि पितृतुल्यपराक्रमाः

于是,大心的雅雅提有四位儿子;他们在威光与雄武之力上,都与父王同等英勇。

Verse 15

एवं राज्यं कृतं तेन धर्मेणापि ययातिना । तस्य कीर्तिर्यशो भावस्त्रैलोक्ये प्रचुरोभवत्

于是,雅雅提以正法(dharma)治理国土;他的名声、荣耀与高贵的声誉,遍满三界。

Verse 16

विष्णुरुवाच । एकदा तु द्विजश्रेष्ठो नारदो ब्रह्मनंदनः । एंद्रं लोकं गतो राजन्द्रष्टुं चैव पुरंदरम्

毗湿奴说道:有一次,哦国王,最殊胜的两次生者(婆罗门)那罗陀——梵天所钟爱的儿子——前往因陀罗之界,为亲见普兰达罗(因陀罗)。

Verse 17

सहस्राक्षस्ततोपश्यद्धुताशनसमप्रभम् । देवो विप्रं समायांतं सर्वज्ञं ज्ञानपंडितम्

随后,千眼者(因陀罗)看见一位婆罗门走近,光辉如炽火;他实为全知之士,通达圣智的学者。

Verse 18

पूजितं मधुपर्काद्यैर्भक्त्या नमितकंधरः । निवेश्य चासने पुण्ये पप्रच्छ मुनिपुंगवम्

他以虔敬奉上蜜乳供(madhuparka)等供品,俯首致礼;继而请圣者安坐于清净宝座,并向这位最上牟尼发问。

Verse 19

इंद्र उवाच । कस्मादागमनं तेद्य किमर्थमिह चागतः । किं ते हि सुप्रियं विप्र करोम्यद्य महामुने

因陀罗说道:“你今日为何而来,又因何来到此处?噢婆罗门,噢大牟尼——今日我当为你做何事,最能令你欢喜?”

Verse 20

नारद उवाच । देवराज कृतं सर्वं भक्त्या यच्च प्रभाषितम् । संतुष्टोस्मि महाप्राज्ञ प्रश्नोत्तरं वदाम्यहम्

那罗陀说道:“天神之王啊,你所行的一切,以及你以虔敬(bhakti)所说的话,都令我满足。大智者啊,我现在将回答你的诸问。”

Verse 21

महीलोकात्सुसंप्राप्तः सांप्रतं तव मंदिरम् । त्वामन्वेष्टुं समायातो दृष्ट्वा नाहुषमेव च

我从人间安然来到此处,如今已抵达你的神殿。我前来寻你,也亲见了那胡沙(Nahuṣa)本人。

Verse 22

इंद्र उवाच । सत्यधर्मेण को राजा प्रजाः पालयते सदा । सर्वधर्मसमायुक्तः श्रुतवाञ्ज्ञानवान्गुणी

因陀罗说道:“哪一位国王以真实之法(satya-dharma)恒常护持臣民——具足一切法德,通晓圣闻(śruti),有智慧,并具诸善德?”

Verse 23

पृथिव्यामस्ति को राजा वेदज्ञो ब्राह्मणप्रियः । ब्रह्मण्यो वेदविच्छूरो यज्वा दाता सुभक्तिमान्

大地之上,哪一位国王——通达吠陀,敬爱婆罗门;护持梵法,具吠陀智慧之光辉;行祭祀(yajña),乐施布施,并具上妙虔敬?”

Verse 24

नारद उवाच । एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो नहुषस्यात्मजो बली । यस्य सत्येन वीर्येण सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः

那罗陀说道:具足这些德行的,是那胡沙之强大之子;凭其真实与英雄之力,一切世界皆得安住而稳固。

Verse 25

भवादृशो हि भूर्लोके ययातिर्नहुषात्मजः । भवान्स्वर्गे स चैवास्ति भूतले भूतिवर्धनः

在大地之上,确有一位如你者——那胡沙之子耶耶提。你居于天界,而他亦在尘世,增长福祉与昌盛。

Verse 26

पितुः श्रेष्ठो महाराज ह्यश्वमेधशतं तथा । वाजपेयशतं चक्रे ययातिः पृथिवीपतिः

大王啊,耶耶提——大地之主——胜过其父;因为他举行了一百次马祭(Aśvamedha),又举行了一百次婆阇佩耶祭(Vājapeya)。

Verse 27

दत्तान्यनेकरूपाणि दानानि तेन भक्तितः । गवां लक्षसहस्राणि गवां कोटिशतानि च

他以虔敬之心施与种种布施:成万上万的牛,乃至数百俱胝(crore)之牛亦复如是。

Verse 28

कोटिहोमांश्चकाराथ लक्षहोमांस्तथैव च । भूमिदानादि दानानि ब्राह्मणेभ्योददाच्च यः

他又行俱胝之数的火供(homa),亦行十万(lakh)之数的火供;并将以施地为首的诸多布施,奉献给婆罗门。

Verse 29

सर्वं येन स्वरूपं हि धर्मस्य परिपालितम् । एवं गुणैः समायुक्तो ययातिर्नहुषात्मजः

正是他在一切方面圆满护持了达摩的本质;具足诸德者,乃那胡沙之子雅雅提。

Verse 30

वर्षाणां तु सहस्राणि अशीतिर्नृपसत्तमः । राज्यं चकार सत्येन यथा दिवि भवानिह

大王中之最胜者啊,他以真实不妄治国八万年;正如你在此人间执政,宛若在天界一般。

Verse 31

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य देवेंद्रो नारदात्स मुनीश्वरात् । समालोच्य स मेधावी संभीतो धर्मपालनात्

苏羯摩说道:天帝因陀罗从圣仙之主那罗陀听闻此言后,深自思惟;那位智者对护持达摩之事心生惶惧。

Verse 32

शतयज्ञप्रभावेण नहुषो हि पुरा मम । एंद्रं पदं गतो वीरो देवराजोभवत्पुरा

凭借成就百次祭祀的威力,我族的英雄那胡沙昔日登上因陀罗之位,曾为诸天之王。

Verse 33

शची बुद्धिप्रभावेण पदभ्रष्टो व्यजायत । तादृशोयं महाराजः पितुस्तुल्यपराक्रमः

凭借舍姬的明慧谋略,他从失位中被扶起,复归正位。此大王如是,勇武与其父无二。

Verse 34

प्राप्स्यते नात्र संदेहः पदमैंद्रं न संशयः । येन केनाप्युपायेन तं भूपं दिवमानये

他必将获得此果,毫无疑虑;他确会达到“莲华因陀罗”的尊位,毋庸置疑。无论用何种方法,都要把那位国王迎至天界。

Verse 35

इत्येवं चिंतयामास तस्माद्भीतः सुरेश्वरः । भूपालस्य नृपश्रेष्ठ ययातेः सुमहद्भयात्

如此思量,诸天之主便心生恐惧——噢,诸王之最——因耶耶提王所引起的巨大惊惧。

Verse 36

तमानेतुं ततो दूतं प्रेषयामास देवराट् । नहुषस्य विमानं तु सर्वकामसमन्वितम्

于是天帝派遣使者前去迎请他。那护沙的天车则具足一切所愿的享乐与华饰。

Verse 37

सारथिं मातलिं नाम विमानेन समन्वितम् । गतो हि मातलिस्तत्र यत्रास्ते नहुषात्मजः

名为摩多利的御者,乘具天界飞车,确已前往那里——那护沙之子所居之处。

Verse 38

प्रहितः सुरराजेन समानेतुं महामतिम् । सभायां वर्त्तमानस्तु यथा इंद्र प्रःशोभते

他奉天帝之命去迎那位大慧之人;立于会众之中,光辉灿然,宛如因陀罗亲临。

Verse 39

तथा ययातिर्धर्मात्मा स्वसभायां विराजते । तमुवाच महात्मानं राजानं सत्यभूषणम्

于是,具足正法之心的雅雅提在自己的王廷中光辉照耀。随后他对那位以真实为庄严的大王圣者说道。

Verse 40

सारथिर्देवराजस्य शृणु राजन्वचो मम । प्रहितो देवराजेन सकाशं तव सांप्रतम्

我是天帝之王的御者。大王啊,请听我之言:如今我奉诸天之主之命,来到你面前。

Verse 41

यद्ब्रूते देवराजस्तु तत्सर्वं सुमनाः कुरु । आगंतव्यं त्वया देव एंद्रं लोकं हि नान्यथा

天帝所命之事,你当欢喜而尽行。你确须前来,神圣者啊,至因陀罗之界;别无他途。

Verse 42

पुत्रे राज्यं विसृज्यैव कृत्वा चांतेष्टिमुत्तमाम् । इलो राजा महातेजा वसते नहुषात्मज

将国土交付于其子,并圆满举行殊胜的终末祭仪之后,光辉炽盛的伊罗王——那胡沙之子——便住于彼处。

Verse 43

पुरूरवा महावीर्यो विप्रचित्तिर्महामनाः । शिबिर्वसति तत्रैव मनुरिक्ष्वाकु भूपतिः

彼处亦有大勇的普鲁罗婆斯、心志高贵的毗钵罗吉底与尸毗居住;摩奴与伊叉婆拘这位王者亦同在其间。

Verse 44

सगरो नाम मेधावी नहुषश्च पिता तव । ऋतवीर्यः कृतज्ञश्च शंतनुश्च महामनाः

萨伽罗乃睿智之王;那胡沙是你的父亲。利陀毗利耶心怀感恩,圣檀奴亦胸襟宏大。

Verse 45

भरतो युवनाश्वश्च कार्तवीर्यो नरेश्वरः । यज्ञानाहृत्य बहुधा मोदंते दिवि भूभृतः

婆罗多、优婆那湿婆与迦尔多毗利耶——人中之主——携来众多祭祀(yajña)之果报,在天界以种种方式欢喜,哦大王。

Verse 46

अन्ये चैव तु राजानो यज्ञकर्मसु तत्पराः । सर्वे ते दिवि चेंद्रेण मोदंते स्वेन कर्मणा

又有其他诸王,专心于祭祀之业;他们皆凭自身功德,与因陀罗同在天界欢喜。

Verse 47

त्वं पुनः सर्वधर्मज्ञः सर्वधर्मेषु संस्थितः । शक्रेण सह मोदस्व स्वर्गलोके महीपते

而你,大王,通达一切法(dharma),安住于诸般正行;愿你与释迦罗(因陀罗)同在天界欢喜,哦大地之主。

Verse 48

ययातिरुवाच । किं मया तत्कृतं कर्म येन मय्यर्थिता तव । इंद्रस्य देवराजस्य तत्सर्वं मे वदस्व च

耶耶底说道:“我曾作何业,使你带着请求来到我前?请将一切告诉我——关于天帝因陀罗、诸神之王的事。”

Verse 49

मातलिरुवाचमातलि उपरि टिप्पणी । यदशीतिसहस्राणि वर्षाणां हि त्वया नृप । दानपुण्यादिकं कर्म यज्ञैस्तु परिसाधितम्

摩多利说道:“大王,你在八万年间,确已依正法以祭祀(yajña)成就布施等诸般功德之业。”

Verse 50

दिवं गच्छ महाराज कर्मणा स्वेन भूपते । सखित्वं देवराजेन कुरु गच्छ सुरालयम्

大王、地上之主啊:凭你自身之业前往天界;与天帝因陀罗为友,去到诸天(deva)之居所。

Verse 51

पंचात्मकं शरीरं च भूमौ त्यज महामते । दिव्यरूपं समास्थाय भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान्

大慧者啊,将这由五大元素所成之身舍于大地;安住于天妙之形,享受随心所愿的福乐。

Verse 52

यथायथा कृता भूमौ यज्ञा दानं तपश्च ते । तथातथा स्वर्गभोगाः प्रार्थयंते नरेश्वर

人中王啊,在大地上所行祭祀(yajña)、布施(dāna)与苦行(tapas)有多少分量,天界可享之福乐便以同等分量被求得并获得。

Verse 53

ययातिरुवाच । येन कायेन सिध्येत सुकृतं दुष्कृतं भुवि । मातले तत्कथं त्यक्त्वा गच्छेल्लोकमुपार्जितम्

耶耶提说道:“凭借哪一个身体在世间成就善业与恶业,摩多利啊,怎能舍弃那同一身体,却仍能前往自己所积得的世界呢?”

Verse 54

मातलिरुवाच । यत्रैवोपार्जितं कायं पंचात्मकमिदं नृप । तत्तत्रैव परित्यज्य दिव्येनैव व्रजंति तम्

摩多利说道:大王,此由五大所成之身,无论于何处得来,亦于彼处舍弃;随后唯以天妙之细身,前往彼界。

Verse 55

इतरे मानवाः सर्वे पापपुण्यप्रसाधकाः । तेऽपि कायं परित्यज्य अधऊर्ध्वं व्रजंति वै

其余一切世人,皆为罪与福德所陶铸;他们亦在舍身之后,确然或下堕或上升而去。

Verse 56

ययातिरुवाच । पंचात्मकेन कायेन सुकृतं दुष्कृतं नराः । उत्पाद्यैव प्रयांत्येव अधऊर्ध्वं तु मातले

耶耶提说道:以五大所成之身,人们造作福与罪;既已造作,便离去——或下或上,摩多利啊。

Verse 57

को विशेषो हि धर्मज्ञ भूमौ कायं परित्यजेत् । पापपुण्यप्रभावाद्वै कायस्य पतनं भवेत्

通达法者啊,在大地上舍弃此身有何殊别?实由罪与福德之力,身之坠落(死亡)方得发生。

Verse 58

दृष्टांतो दृश्यते सूत प्रत्यक्षं मर्त्यमंडले । विशेषं नैव पश्यामि पापपुण्यस्य चाधिकम्

苏多啊,在此凡世之中,现前可见一则譬喻;然我并不见罪与福德之间有何更大的殊胜差别。

Verse 59

सत्यधर्मादिकं कर्म येन कायेन मानवः । समर्जयति वै मर्त्यस्तं कस्माद्विप्रसर्जयेत्

凡人为何要舍弃这具身体?正是凭此身,人得以行持真实与正法等善业,从而积聚功德。

Verse 60

आत्मा कायश्च द्वावेतौ मित्ररूपावुभावपि । कायं मित्रं परित्यज्य आत्मा याति सुनिश्चितः

我与身——二者确如友伴。然而我(Ātman)必定离去,舍下这位名为身体的朋友。

Verse 61

मातलिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया राजन्कायं त्यक्त्वा प्रयाति सः । संबंधो नास्ति तेनापि समं कायेन चात्मनः

摩多利说道:“大王,你所言真实。他舍弃此身而去。因此,那离去的自我与身体并无真实系属;身体也并非Ātman本身。”

Verse 62

यस्मात्पंचत्वरूपोऽयं संधिजर्जरितः सदा । जरया पीड्यमानस्तु व्याधिभिर्दूषितः सदा

因为此身具五重之性,关节恒常衰败;又常为老迈所逼迫,时时为诸病所染污。

Verse 63

जरादोषैः प्रभग्नोऽसौ अत्र स्थातुं स नेच्छति । आकुलव्याकुलो भूत्वा जीवस्त्यक्त्वा प्रयाति सः

被衰老之患摧折,他不愿再停留于此。心神纷乱、惶惶不安之中,众生之命(jīva)舍身而去。

Verse 64

सत्येन धर्मपुण्यैश्च दानैर्नियमसंयमैः । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैस्तीर्थैः संयमनैस्तथा

凭借真实不妄;凭借正法与功德之行;凭借布施;凭借誓愿与自制;凭借如马祭(Aśvamedha)等祭祀(yajña);凭借诸圣地(tīrtha)朝圣;亦凭借种种克制之修持——(得成所求之灵性功德)。

Verse 65

सुपुण्यैः सुकृतैश्चान्यैर्जरा नैव प्रधार्यते । पातकैश्च महाराज द्रवते कायमेव सा

纵有丰厚功德与诸般善行,衰老也并不能真正被遏止;然而因罪业,哦大王,它竟消融此身本体。

Verse 66

ययातिरुवाच । कस्माज्जरा समुत्पन्ना कस्मात्कायं प्रपीडयेत् । मम विस्तरतस्त्वं च वक्तुमर्हसि सत्तम

雅雅提说道:“衰老从何而生?为何它折磨此身?请你为我详尽开示,哦诸善中最胜者。”

Verse 67

मातलिरुवाच । हंत ते वर्णयिष्यामि जरायाः परिकारणम् । यस्माच्चेयं समुद्भूता कायमध्ये नृपोत्तम

摩多利说道:“来吧,我将为你叙说衰老的根本因由——它如何在身中生起,哦诸王中最胜者。”

Verse 68

पंचभूतात्मकः कायो विषयैः पंचभिः श्रितः । यदात्मा त्यजते राजन्स कायः परिधक्ष्यते

此身由五大元素所成,并依五种感官境界而存。自性(真我)一旦离去,哦国王,这身体便被交付于火而焚。

Verse 69

वह्निना दीप्यमानस्तु सरसो ज्वलते नृप । तस्माद्विजायते धूमो धूमान्मेघाश्च जज्ञिरे

大王啊,当火焰炽然燃起时,连湖泊也仿佛在燃烧;由此生出烟,从烟中又诞生云。

Verse 70

मेघादापः प्रवर्तंते अद्भ्यः पृथ्वी प्रकल्पते । जलमायाति साध्वी सा यथा नारी रजस्वला

由云而水流布;由水而大地成形。那贤善的大地被水充盈,犹如女子行经之时。

Verse 71

तस्मात्प्रजायते गंधो गंधाद्रसो नृपोत्तम । रसात्प्रभवते चान्नमन्नाच्छुक्रं न संशयः

因此生出香气;由香气生出滋味,大王之最胜者啊。由滋味而生食物,由食物而生精液,此无疑也。

Verse 72

शुक्राद्धि जायते कायः कुरूपः काय एव च । यथा पृथ्वी सृजेद्गंधान्रसैश्चरति भूतले

确实,身体由精液而生:无论丑陋或美丽,终究只是身体。正如大地产生诸香,并以诸味在地表运行。

Verse 73

तथा कायश्चरेन्नित्यं रसाधारो हि सर्वशः । गंधश्च जायते तस्माद्गंधाद्रसो भवेत्पुनः

同样,应当恒常维持身体的活动;因为身体在一切方面都是滋味的依托。由此生香,由香又复生味。

Verse 74

तस्माज्जज्ञे महावह्निर्दृष्टांतं पश्य भूपते । यथा काष्ठाद्भवेद्वह्निः पुनः काष्ठं प्रकाशयेत्

由此生起大火。大王,请观此譬喻:如火从木而生,复又照明显现其木。

Verse 75

कायमध्ये रसादग्निस्तद्वदेव प्रजायते । तत्र संचरते नित्यं कायं पुष्णाति भूपते

于此身中,由“味液”(rasa)之精华而生火。彼火恒常运行其间,滋养此身,大王。

Verse 76

यावद्रसस्य चाधिक्यं तावज्जीवः प्रशांतिमान् । चरित्वा तादृशं वह्निः क्षुधारूपेण वर्तते

只要味液之精华尚有余裕,众生便安宁;一旦越过此境,内火便以饥饿之相而起作用。

Verse 77

अन्नमिच्छत्यसौ तीव्रः पयसा च समन्वितम् । प्रदानं लभते चान्नमुदकं चापि भूपते

彼强烈渴求佐以乳之食;大王,他便得受供施——食物以及清水。

Verse 78

शोणितं चरते वह्निस्तद्वद्वीर्यं न संशयः । यक्ष्मरोगो भवेत्तस्मात्सर्वकायप्रणाशकः

火行于血;同样,毗梨耶(vīrya,生命精力)亦然,毫无疑问。由此生起“夜叉摩”(yakṣmā)痨病,能毁坏全身。

Verse 79

रसाधिक्यं भवेद्राजन्नथ वह्निः प्रशाम्यति । रसेन पीड्यमानस्तु ज्वररूपोभिजायते

大王啊,若体内“rasa”(津液精华)过盛,则消化之火渐息;被此津液所压迫时,便生热病之相,化为疾病。

Verse 80

ग्रीवा पृष्ठं कटिं पायुं सर्वास्वेव तु संधिषु । आरुध्य तिष्ठते वह्निः काये वह्निः प्रवर्तते

火升至颈、背、腰、肛门,并遍及一切关节而安住其间;由此,身中之火在全身运行发动。

Verse 81

तस्याऽधिक्यं चरेन्नित्यं कायं पुष्णाति सर्वतः । रसस्तु बंधमायाति बलरूपो भवेत्तदा

若恒常调护使其充盈,便能从各方面滋养此身;于是rasa得以凝固牢结,转而化为力量之相。

Verse 82

अतिरिक्तो बलेनैव वीर्यान्मर्माणि चालयेत् । तेनैव जायते कामः शल्यरूपो भवेन्नृप

过盛之精力凭恃强力而动,搅扰身中要害(marman)。由此扰动便生欲望;大王啊,它遂如刺一般,成为痛苦之患。

Verse 83

सकामाग्निः समाख्यातो बलनाशकरो नृप । मैथुनस्य प्रसंगेन विनाशत्वं कलेवरे

大王啊,此名为欲火;它能损耗人的力量。因沉溺于交合之事,色身终至败坏。

Verse 84

नारीं च संश्रयेत्प्राणी पीडितः कामवह्निना । मैथुनस्य प्रसंगेन मूर्छितः कामकर्शितः

众生为欲火所逼,便投依于女子;因交合之缘而被牵引,遂至昏惫,受情欲所耗。

Verse 85

तेजोहीनो भवेत्कायो बलहानिश्च जायते । बलहीनो यदा स्याद्वै दुर्बलो वह्निनेरितः

当身体失却生命的光辉,便生起力衰;及至确然无力之时,便成羸弱,仿佛被火所驱。

Verse 86

स वह्निः प्रचरेत्काये शोणितं शुक्रमेव च । शुक्रशोणितयोर्नाशाच्छून्यदेहोभिजायते

彼内火游行于身,吞噬血与精;血精既坏,则身成空虚,失其生机。

Verse 87

अतीव जायते वायुः प्रचंडो दारुणाकृतिः । विवर्णो दुःखसंतप्तः शून्यबुद्धिस्ततो भवेत्

于是生起极其猛烈之风,凶暴可怖;人面色枯白,为苦所灼,继而心识空虚而迷乱。

Verse 88

दृष्टा श्रुता तु या नारी तच्चित्तो भ्रमते सदा । तृप्तिर्न जायते काये लोलुपे चित्तवर्त्मनि

若男子之心系于女子——或见之,或但闻其名——其心恒常漂荡;在贪欲驱使之身、于心念躁动之途上,终不生满足。

Verse 89

विरूपश्च सुरूपश्च ध्यानान्मध्ये प्रजायते । बलहीनो यदा कामी मांसशोणितसंक्षयात्

由受胎之行,子嗣或生形残,或生端正。若为欲所驱之人因肌肉与血液耗损而衰弱,则此等结果便会出现。

Verse 90

पलितं जायते काये नाशिते कामवह्निना । तस्मात्संजायते कामी वृद्धो भूत्वा दिनेदिने

当身体被欲火灼烧,白发便在其上生起。因此,日复一日,即使渐入老境,贪欲之人反而愈加为欲所牵。

Verse 91

सुरते चिंतते नारीं यथा वार्द्धुषिको नरः । तथातथा भवेद्धानिस्तेजसोऽस्य नरेश्वर

大王啊,正如男子在交合之际仍思念他女,如是如是,他的精力与灵光便随之相应损减。

Verse 92

तस्मात्प्रजायते कायो नाशरूपं समृच्छति । अग्निः प्रजायते भूयो जरारूपो न संशयः

因此,身体既生,终必趋向毁坏之相。复又生火,呈现衰老败坏之形——对此毫无疑问。

Verse 93

प्राणिनां क्षयरूपेण ज्वरो भवति दारुणः । स्थावरा जंगमाः सर्वे ज्वरेण परिपीडिताः

对众生而言,热病以消耗之相而极其可怖。一切有情与无情、动与不动,皆为热病所逼迫折磨。

Verse 94

नाशमायांति ते सर्वे बहुपीडा प्रपीडिताः । एतत्ते सर्वमाख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम्

他们都被诸多苦患所压迫,终至败亡。我已将这一切告知于你——我还能对你说什么呢?

Verse 95

एवमुक्तो महाराजो मातलिं वाक्यमब्रवीत्

既被如此告知,那位大王便对摩多利说了如下之言。