Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

तृप्यतामिति सुव्यक्तं नामगोत्रेण वाग्यतः । कायस्थैर्यस्तिलैर्मोहात्करोति पितृतर्पणम् ॥ ६४ ॥

tṛpyatāmiti suvyaktaṃ nāmagotreṇa vāgyataḥ | kāyasthairyastilairmohātkaroti pitṛtarpaṇam || 64 ||

当清晰宣言“愿彼等得满足”,并以克制之语称说其名号与氏族(gotra);身行安稳者,以芝麻行祖灵供水(Pitṛ-tarpaṇa)——然多有人仅因迷妄而作,不解其真实旨趣。

तृप्यताम्let (them) be satisfied
तृप्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; ‘let them be satisfied’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक-अव्यय (quotative particle)
सु-व्यक्तम्clearly
सु-व्यक्तम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + व्यक्त (कृदन्त; व्यज्/व्यक्त)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया/प्रथमा एकवचन-आकार; अव्ययीभावार्थे ‘clearly’
नाम-गोत्रेणby (stating) name and lineage
नाम-गोत्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनाम (प्रातिपदिक) + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (नाम च गोत्रं च)
वाक्-यतःrestrained in speech
वाक्-यतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाक् (प्रातिपदिक) + यत (कृदन्त; यम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (P.P.P.) ‘restrained in speech’; तत्पुरुष (वाचा यतः)
काय-स्थैर्यःsteady in body
काय-स्थैर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाय (प्रातिपदिक) + स्थैर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (कायस्य स्थैर्यम्) ‘steadfast in body’
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
मोहात्out of delusion
मोहात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
करोतिdoes/performs
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
पितृ-तर्पणम्offering of satisfaction to the ancestors (pitṛ-tarpaṇa)
पितृ-तर्पणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + तर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पितॄणां तर्पणम्)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

P
Pitṛs

FAQs

It emphasizes that Pitṛ-tarpaṇa is not merely a physical act; it should be done with clarity, self-control, and correct identification (name and gotra), otherwise it becomes a deluded, mechanical rite lacking inner awareness.

By critiquing ritual done “out of delusion,” the verse indirectly points to sincerity and conscious intention—qualities central to Bhakti—where actions are offered with awareness rather than performed as empty formalism.

Kalpa (ritual procedure) and Śikṣā (disciplined articulation/recitation) are implied: the rite requires proper formula (“tṛpyatām”), correct naming with gotra, and controlled speech and posture for valid performance.