Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 23›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 22

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

Devanagari script

व्रते प्रवृत्ते वरकृच्छ्रसंज्ञे प्रियाकृते हर्षमवाप राजा । उवाच वाक्यं कुशकेतुपुत्रीं कृतं वचः सुभ्रु समीहितं ते ॥ २२ ॥

Transliteration

vrate pravṛtte varakṛcchrasaṃjñe priyākṛte harṣamavāpa rājā | uvāca vākyaṃ kuśaketuputrīṃ kṛtaṃ vacaḥ subhru samīhitaṃ te || 22 ||

Translation

当名为“瓦拉克里恰罗”（Varakṛcchra）的誓行开始时，国王因其所爱而心生欢喜。随后他对俱沙计都之女说道：“噢，秀眉之人，你的心愿已得圆满；你所求者已然成就。”

Word by Word
व्रतेwhen/while the vow
व्रते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रवृत्तेhaving begun / being undertaken
प्रवृत्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र (उपसर्ग) + वृत्/वृत्त (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
वर-कृच्छ्र-संज्ञेcalled ‘Varakṛcchra’
वर-कृच्छ्र-संज्ञे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + कृच्छ्र (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (वरकृच्छ्र इति संज्ञा यस्य)
प्रियाकृतेdone by (his) beloved
प्रियाकृते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (प्रियया कृतम्)
हर्षम्joy
हर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अवापattained
अवाप:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव (उपसर्ग) + आप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वाक्यम्words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुशकेतु-पुत्रीम्to Kuśaketu’s daughter
कुशकेतु-पुत्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुशकेतु (प्रातिपदिक) + पुत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (कुशकेतॊः पुत्री)
कृतम्done / fulfilled
कृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate with vacaḥ
वचःthe word/promise
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सुभ्रुO fair-browed one
सुभ्रु:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुभ्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; ‘सु-भ्रू’ (one with beautiful eyebrows)
समीहितम्desired
समीहितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् (उपसर्ग) + ईह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘desired/aimed at’
तेby you / your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
Speaker

Narrator (Purāṇic narration; dialogue attribution: the King speaking to Kuśaketu’s daughter)

Vrata Kalpa

Vrata: Varakṛcchra

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: hasya

Characters & Entities
K
Kuśaketu
K
King (unnamed)
K
Kuśaketu’s daughter

FAQs

It highlights vrata as a dharmic instrument that brings inner resolve to completion—when the disciplined observance begins, auspicious outcomes and reassurance (fulfillment of a sincere intention) follow.

Though not explicitly naming a deity here, the verse reflects a common Purāṇic bhakti framework: sincere intention supported by disciplined observance (vrata) leads to grace-like fulfillment, reinforcing faith and commitment.

Ritual discipline is foregrounded: the verse points to structured vrata-pravṛtti (formal commencement of an observance), which in practice aligns with Kalpa-style procedural tradition (rules of vows and rites).

←Previous Verse
Next Verse→