Markandeya Purana — Adhyaya 41, Shloka 17

Adhyaya 41 — Yogic Conduct and the Discipline Leading to Siddhi

Sanskrit

अक्रोधो गुरुशुश्रूषा शौचमाहारलाघवम् ।

नित्यस्वाध्याय इत्येते नियमाः पञ्च कीर्तिताः ॥

Transliteration

akrodho guruśuśrūṣā śaucam āhāralāghavam | nityasvādhyāya ity ete niyamāḥ pañca kīrtitāḥ ||

Translation

离嗔恚、事奉师长（古鲁）、清净、饮食轻淡、以及每日自修诵习——这五项被宣说为“尼亚玛”（niyama，内律）。

Word by Word

• अक्रोधः: absence of anger
• अक्रोधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अक्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• गुरुशुश्रूषा: service to the teacher
• गुरुशुश्रूषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु + शुश्रूषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (गुरोः शुश्रूषा)

• शौचम्: purity
• शौचम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• आहारलाघवम्: lightness/moderation in food
• आहारलाघवम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आहार + लाघव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (आहारे लाघवम्/आहारस्य लाघवम्)

• नित्यस्वाध्यायः: daily self-study
• नित्यस्वाध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नित्य + स्वाध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय-समास (नित्यः स्वाध्यायः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• एते: these
• एते: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम; नियमाः इति पदस्य विशेषणम्

• नियमाः: observances
• नियमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषण; नियमाः इति पदस्य विशेषणम्

• कीर्तिताः: are declared/mentioned
• कीर्तिताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः (passive sense)

Speakers

• Didactic narrator

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Yoga
• Niyama
• Guru-disciple discipline
• Śauca
• Svādhyāya

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Inner steadiness is built by emotional restraint (akrodha), humility and learning (guruśuśrūṣā), purity (śauca), moderation (lāghava), and continual reflection (svādhyāya).

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ācāra/dharma-yoga instruction; it complements the Purāṇa’s broader teachings rather than serving as cosmological history.

What is the esoteric significance?

These niyamas refine the ‘instrument’ (antaḥkaraṇa). Especially akrodha and lāghava reduce psychic turbulence, making the mind fit for subtle inquiry and meditation.