Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Adhyaya 21Kuvalayashva’s Descent to Patala and the Rescue of Madalasa

तेनेयम् उद्यानगता कृत्वा मायां तमोमयीम् ।

अपहृत्य मयां हीना बाला नीता दुरात्मना ॥

teneyam udyānagatā kṛtvā māyāṃ tamomayīm / apahṛtya mayāṃ hīnā bālā nītā durātmanā

他施展由黑暗所成的幻力(māyā),在这少女前往园林之时将她掳走;她失却侍从随行,便被那恶人携去。

तेनby him
तेन:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
इयम्this (girl)
इयम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उद्यानगताhaving gone to the garden
उद्यानगता:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootउद्यान + गत (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) से क्त)
Formसप्तमी/द्वितीया-तत्पुरुषः (उद्याने गता/उद्यानं गता), क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action)
मायाम्illusion
मायाम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तमोमयीम्made of darkness
तमोमयीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतमस्-मयी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (तमसा मयी = तमोमयी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘मायाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपहृत्यhaving abducted
अपहृत्य:
पूर्वक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअप-√हृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action)
मयाम्Mayā (the girl)
मयाम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नाम (proper noun)
हीनाbereft / deprived
हीना:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक; √हा (धातु) से क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘बाला’ इत्यस्य विशेषणम्
बालाthe girl
बाला:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नीताwas taken away
नीता:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः
दुरात्मनाby the wicked one
दुरात्मना:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (दुष्ट आत्मा यस्य सः), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
Woman narrator to the prince (within the story)

{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Māyā (illusion) as instrument of adharmaTamas and abductionProtection ethics

FAQs

Adharma operates through deception (māyā) and isolation—separating the vulnerable from protection. The narrative implicitly calls for vigilance and righteous intervention.

Not pancalakṣaṇa proper; it is plot (ākhyāna) illustrating moral causality and conflict.

‘Tamomayī māyā’ signifies ignorance that obscures discernment; the abduction allegorizes the seizure of buddhi/śrī by tamasic forces when one ‘wanders’ (udyāna) among sense-objects.