Nahūṣa as Ajagara: Virtue Hierarchy, Karmic Gati, and the Psychology of Mind–Intellect
वनानि रम्याणि नदी: सरांसि गुहा गिरीणां गिरिगह्वराणि एते निवासा: सततं बभूवु- दिवानिशं प्राप्प नरर्षभाणाम्,पुरुषरत्न पाण्डव कभी रमणीय वनोंमें, कभी सरोवरोंके किनारे, कभी नदियोंके तटपर और कभी पर्वतोंकी छोटी-बड़ी गुफाओंमें दिन या रातके समय ठहरते जाते थे। सदा ऐसे ही स्थानोंमें उनका निवास होता था
vaiśampāyana uvāca | vanāni ramyāṇi nadyaḥ sarāṃsi guhā girīṇāṃ girigahvarāṇi | ete nivāsāḥ satataṃ babhūvur divāniśaṃ prāpya nararṣabhāṇām ||
毗湿摩耶那说:对于那些人中之雄(般度五子)而言,悦目的森林、河岸、湖泊,以及群山的洞窟与岩穴,成了他们恒常的居处。他们昼夜行进,屡屡在这般荒野隐处栖身——呈现出流放岁月里坚忍与自律的生活图景。
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights steadfastness and self-control in adversity: the Pāṇḍavas accept a life of simple, shifting shelters in nature, suggesting dharmic endurance rather than complaint or indulgence.
Vaiśampāyana describes the Pāṇḍavas’ continual movement during exile, staying in forests, by rivers and lakes, and in mountain caves—resting wherever day or night finds them.