Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्

त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस््रो विद्या विजानताम्‌ | ताभि: सम्यक्‌ प्रयुक्ताभिलोंकयात्रा विधीयते,वेदत्रयी, वार्ता (कृषि-वाणिज्य आदि) और दण्डनीति--ये तीन विद्याएँ हैं (इनमें वेदाध्ययन ब्राह्मणकी, वार्ता वैश्यकी और दण्डनीति क्षत्रियकी जीविकावृत्ति है)। विज्ञ पुरुषोंद्वारा इन वृत्तियोंका ठीक-ठीक प्रयोग होनेसे लोकयात्राका निर्वाह होता है

vaiśampāyana uvāca | trayī vārtā daṇḍanītis tisro vidyā vijānatām | tābhiḥ samyak prayuktābhir lokayātrā vidhīyate ||

毗舍摩波耶那说道:三部吠陀、物质生计之学(vārtā,如农耕与贸易),以及刑政之学(daṇḍanīti,治国与惩罚之术)——此三者为智者所认可的三门学问。若能得其正用、施之有度,则世间生民之行得以维持,社会秩序亦得以安定。

त्रयीthe triad (esp. the three Vedas)
त्रयी:
Karta
TypeNoun
Rootत्रयी
FormFeminine, Nominative, Singular
वार्ताeconomics; livelihood (agriculture, trade, etc.)
वार्ता:
Karta
TypeNoun
Rootवार्ता
FormFeminine, Nominative, Singular
दण्डनीतिःpolitics; the science of punishment/governance
दण्डनीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्डनीति
FormFeminine, Nominative, Singular
तिस्रःthree
तिस्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormFeminine, Nominative, Plural
विद्याःsciences/branches of knowledge
विद्याः:
Karta
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Nominative, Plural
विजानताम्of those who know/understand
विजानताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवि+ज्ञा
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada, Participle (Shatru), Genitive Plural (Masculine/Neuter)
ताभिःby/with those (three sciences)
ताभिः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Instrumental, Plural
सम्यक्properly; correctly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
प्रयुक्ताभिःwhen applied/used
प्रयुक्ताभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootप्र+युज्
FormFeminine, Instrumental, Plural, क्त (past passive participle)
लोकयात्राthe course/sustenance of the world; worldly life
लोकयात्रा:
Karta
TypeNoun
Rootलोकयात्रा
FormFeminine, Nominative, Singular
विधीयतेis brought about/maintained; is effected
विधीयते:
TypeVerb
Rootवि+धा
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Veda-trayī (three Vedas)
V
Vārtā (economic livelihood)
D
Daṇḍanīti (statecraft)