Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Raibhya-putrayoḥ satra-vṛttāntaḥ — The Satra Episode of Raibhya’s Sons

Parāvasu and Arvāvasu

अर्वावसु बोले--भाई! आप परम बुद्धिमान्‌ राजा बृहद्द्युम्नका यज्ञकार्य सम्पन्न करें और मैं आपके लिये इन्द्रियसंयमपूर्वक ब्रह्महत्याका प्रायश्चित्त करूँगा ।। लोगश उवाच स तस्य ब्रह्मुवध्याया: पारं गत्वा युधिष्ठिर । अर्वावसुस्तदा सत्रमाजगाम पुनर्मुनि:,लोमशजी कहते हैं--युधिष्ठिर! अर्वावसु मुनि भाईके लिये ब्रह्महत्याका प्रायश्ित्त पूरा करके पुनः उस यज्ञमें आये। परावसुने अपने भाईको वहाँ उपस्थित देखकर राजा बृहद्द्युम्नसे हर्षगदगद वाणीमें कहा--'राजन! यह ब्रह्महत्यारा है। अतः इसे आपका यज्ञ देखनेके लिये इस मण्डपमें प्रवेश नहीं करना चाहिये। ब्रह्मघाती मनुष्य अपनी दृष्टिमात्रसे भी आपको महान्‌ कष्टमें डाल सकता है, इसमें संशय नहीं है”

lomaśa uvāca | sa tasya brahma-vadhyāyāḥ pāraṃ gatvā yudhiṣṭhira | arvāvasus tadā satram ājagāma punar muniḥ ||

罗摩沙说道:“尤提施提罗啊,圣者阿尔瓦瓦苏为其兄长彻底完成了消弭婆罗门杀罪(brahmahatyā)的赎罪之后,又一次回到了那场祭会(satra)。”此段揭示道德张力:一边是真诚的忏悔与自制;另一边则是世人对仪式污染的恐惧,以及对重罪污名的戒惧。

लोमशःLomasha (the sage)
लोमशः:
Karta
TypeNoun
Rootलोमश
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him / for him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
ब्रह्मवध्यायाःof the (sin of) brahmin-slaying
ब्रह्मवध्यायाः:
TypeNoun
Rootब्रह्मवध्या
FormFeminine, Genitive, Singular
पारम्the far shore; the end/completion
पारम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone; having reached
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive), Active
युधिष्ठिरO Yudhishthira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
अर्वावसुःArvavasu
अर्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
सत्रम्sacrificial session; satra
सत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
आगमात्came; arrived
आगमात्:
TypeVerb
Rootआ-गम्
FormAorist, Third, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular

लोगश उवाच

L
Lomaśa
Y
Yudhiṣṭhira
A
Arvāvasu
S
satra (sacrificial session)
B
brahmahatyā (sin of killing a brāhmaṇa)

Educational Q&A

Even the gravest wrongdoing (brahmahatyā) is addressed in dharma through disciplined expiation and self-restraint; yet society may still fear ritual contamination, highlighting the tension between inner moral reform and external stigma.

Lomaśa tells Yudhiṣṭhira that the sage Arvāvasu, after completing the required expiation connected with brahmahatyā for his brother’s sake, returns to the ongoing sacrificial session (satra), setting up a conflict about whether such a person should be allowed into the sacrificial enclosure.