Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था

“धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके द्वारा एकत्र किये हुए जो-जो नरेश अस्त्र-शस्त्रोंकी मारकाटसे व्याप्त हुए भयानक संग्राममें मेरे सामने आयेंगे

dhṛtarāṣṭraputra duryodhanakena ekatrīkṛtā ye ye nareśā astrāśastramārakāṭena vyāptā bhayānake saṅgrāme mama samakṣam āyāsyanti, te katicid api krodhena pūrṇāḥ syuḥ, svasvajanasahitaṃ raṇabhūmim āgatān sarvān tān rājñaḥ aham eka eva tathā vaśe kariṣyāmi yathā timināmā mahāmatsyaḥ jalasya anyāḥ matsyān nigilati. bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ karṇaṃ drauṇiṃ śalyaṃ suyodhanam, etān śv api nirotsye velā iva makarālayam.

三阇耶说道:“持国之子杜尤陀那所聚集的一切诸王——他们将来到我面前,投入那可怖的战场,兵刃屠戮、血雨腥风——纵使他们怒火炽盛,纵使他们携亲族同赴阵地,我一人也要使他们尽归掌控,正如名为提弥(Timi)的巨鱼吞噬水中群鱼。即便是毗湿摩、德罗那、克利帕、迦尔那、德罗那之子阿湿婆他摩、沙利耶,以及苏尤陀那(杜尤陀那)——即便这些人,我也要加以遏止,如海岸阻拦大海,那摩伽罗之所居。”

भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Accusative, Singular
कृपम्Kripa
कृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रौणिम्Drauni (Ashvatthama, son of Drona)
द्रौणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Accusative, Singular
शल्यम्Shalya
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
सुयोधनम्Suyodhana (Duryodhana)
सुयोधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुयोधन
FormMasculine, Accusative, Singular
एतान्these (persons)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
निरोत्स्यामिI will restrain/hold back
निरोत्स्यामि:
TypeVerb
Rootनि-उत्स्य (उत्स्यति/उत्सयति) / नि-उत्सृ (caus./desid. sense)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
वेलाshore/boundary (coastline)
वेला:
Karta
TypeNoun
Rootवेला
FormFeminine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मकरालयम्the sea (abode of makaras)
मकरालयम्:
Karma
TypeNoun
Rootमकरालय
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
D
Duryodhana (Suyodhana)
B
Bhishma
D
Drona
K
Kripa
K
Karna
A
Ashvatthama (Drauni)
S
Shalya
T
Timi (great fish)
O
Ocean (makarālaya)
S
Shoreline (velā)
B
Battlefield (raṇabhūmi)

Educational Q&A

The verse highlights the moral tension between confidence and overconfidence in war: a warrior’s resolve to restrain violence can be framed as ‘control,’ yet the imagery (swallowing fish; holding back the ocean) also warns how claims of absolute dominance can shade into hubris, a recurring ethical fault-line in the Mahabharata.

In Udyoga Parva’s pre-war buildup, Sanjaya reports a forceful declaration of martial capability: the speaker claims he can single-handedly subdue the kings assembled by Duryodhana and even check famed champions like Bhishma, Drona, Kripa, Karna, Ashvatthama, and Shalya—using vivid similes of the Timi fish and the shoreline restraining the sea.