Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya

Peace Appeal and Five-Village Proposal

संजय उवाच सहामात्य: कुशली पाण्डुपुत्रो बुभूषते यच्च तेडग्रे55त्मनो5 भूत्‌ । निर्णिक्तर्मार्थकरो मनस्वी बहुश्रुतो दृष्टिमाज्छीलवांश्ष,संजयने कहा--पाए्डुपुत्र राजा युधिष्ठिर अपने मन्त्रियोंसहित सकुशल हैं और पहले आपके सामने जो उनका राज्य और धन आदि उन्हें प्राप्त था, उसे पुनः वापस लेना चाहते हैं। वे विशुद्धभावसे धर्म और अर्थका सेवन करनेवाले, मनस्वी, विद्वान, दूरदर्शी और शीलवान हैं

sañjaya uvāca | sahāmātyaḥ kuśalī pāṇḍuputro bubhūṣate yac ca te ’gre ’tmano ’bhūt | nirṇiktaḥ arthakaro manasvī bahuśrutaḥ dṛṣṭimān śīlavāṃś ca ||

三阇耶说道:“般度之子(坚战)与群臣皆安好。他欲收回昔日在你面前本属其所有之物——王国与财宝。其志纯净,奉行达摩与正当的兴盛;胸怀高远,博学多闻,目光深远,品行端正。”

सञ्जयःSanjaya
सञ्जयः:
Karta
TypeNoun
Rootसञ्जय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect, 3rd, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
अमात्यैःwith ministers
अमात्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
कुशलीwell / in good health
कुशली:
TypeAdjective
Rootकुशलिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डुपुत्रःthe son of Pandu (Yudhiṣṭhira)
पाण्डुपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डु-पुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बुभूषतेwishes to be / wishes to obtain
बुभूषते:
TypeVerb
Rootभू (धातु) + सन् (इच्छार्थक)
FormPresent, 3rd, Singular, Ātmanepada
यत्that which
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अग्रेin front (of) / before
अग्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
आत्मनःof himself / his own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
भूत्was / became
भूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormAorist, 3rd, Singular
निर्णिक्तःpurified / cleansed
निर्णिक्तः:
TypeAdjective
Rootनि-√रिच्/√रञ्ज् (धातु) (कृदन्त: क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थकरःone who accomplishes purpose/wealth; effective
अर्थकरः:
TypeAdjective
Rootअर्थ-कर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मनस्वीhigh-minded / resolute
मनस्वी:
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुश्रुतःmuch-learned
बहुश्रुतः:
TypeAdjective
Rootबहु-श्रुत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
दृष्टिमान्far-seeing / discerning
दृष्टिमान्:
TypeAdjective
Rootदृष्टि-मत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
शीलवान्virtuous / of good conduct
शीलवान्:
TypeAdjective
Rootशील-वत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Pāṇḍuputra (Yudhiṣṭhira)
M
ministers (amātya)

Educational Q&A

The verse frames rightful political claim as grounded in personal virtue: a king should seek prosperity (artha) without abandoning righteousness (dharma), and legitimacy is reinforced by purity of intent, learning, foresight, and good conduct.

Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira is safe with his counsellors and intends to recover what was formerly his—kingdom and wealth—presenting him as ethically qualified and prudent, thereby strengthening the Pandavas’ moral and political position in the negotiations preceding war.