Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira

त॑ दीनमनसं वीर॑ शोकोपहतमातुरम्‌ । निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा,उनका मन बहुत दुखी हो गया। वे शोकके मारे व्याकुल हो सर्पकी भाँति लंबी साँस खींचने लगे। उनकी आँखोंसे आँसू बहने लगा। वीर युधिष्ठिरकी ऐसी अवस्था देख कुन्तीके सारे अंगोंमें शोक व्याप्त हो गया। वे दुःखसे अचेत-सी हो गयीं और मधुर वाणीमें समयके अनुसार अर्थभरी बात कहने लगीं--

taṁ dīna-manasaṁ vīraṁ śokopahatam āturam | niḥśvasantaṁ yathā nāgaṁ paryaśru-nayanaṁ tathā ||

毗舍波耶那说:那位英雄心神凄惶,遭悲痛击倒而烦乱不安;他如蛇般长长叹息,双眼泪流不止。见由提施提罗如此,昆蒂悲伤遍及四肢百骸;她仿佛因痛苦而昏厥,却仍以柔和之声开口,说出切合时宜、意味深长的话语。

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
दीनमनसम्of dejected mind
दीनमनसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीन-मनस्
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
शोक-उपहतम्struck down by grief
शोक-उपहतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशोक-उपहत
FormMasculine, Accusative, Singular
आतुरम्distressed, afflicted
आतुरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआतुर
FormMasculine, Accusative, Singular
निःश्वसन्तम्sighing, breathing out
निःश्वसन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootनि-श्वस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नागम्an elephant
नागम्:
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Singular
परि-अश्रु-नयनम्with eyes full of tears
परि-अश्रु-नयनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-अश्रु-नयन
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाso, thus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
N
nāga (serpent, as a simile)