परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
जो पुरुष शब्दब्रह्ममें पारंगत (वेदोक्त कर्मोके अनुष्ठानसे शुद्धचित्त हो चुका) है
yo puruṣaḥ śabda-brahmaṇi pāraṅgataḥ (vedokta-karmānuṣṭhānāt śuddha-cittaḥ) sa para-brahma prāpnoti. pitā ca mātā ca vedokta-garbhādhāna-vidhinā bālakasya yaṃ śarīraṃ janayataḥ, tau tasya bālakasya tasyaiva śarīrasya saṃskāraṃ kurutaḥ. evaṃ yasya śarīraṃ vaidika-saṃskāraiḥ śuddhaṃ bhavati sa eva brahma-jñānasya pātraṃ bhavati. idānīṃ yathā-buddhi te bravīmi karma kathaṃ prakāreṇākṣaya-mokṣa-sukha-prāptau kāraṇaṃ bhavati. anāgamam anaitihyaṃ pratyakṣaṃ loka-sākṣikam. dharma ity eva ye yajñān vitanvanti nirāśiṣaḥ, teṣāṃ tasya yajñasya phalaṃ na vedena na itihāsena jñāyate; tat pratyakṣaṃ sarvaiḥ pratyakṣato dṛśyate.
迦毗罗说:“凡通达声梵——吠陀——并以奉行吠陀所命之业而净化其心者,便能证得至上梵。父母依吠陀之受胎仪轨(garbhādhāna)而生子之身,又为此身施行诸净化与成就之礼(saṃskāra)。因此,唯有身与生涯皆由吠陀圣礼所净化者,方堪为梵智之器。如今依我所知,我将说明:业(karma)如何成为获得不坏解脱与安乐之因。至于那些唯以‘法’(dharma)而广行祭祀(yajña)、不求享乐之人,其祭祀之果并非可由吠陀或史传得知;它是现前可验、为世人共见之证,人们亲眼即可见之。”
कपिल उवाच
Kapila links Vedic discipline to liberation: mastery of the Veda and the purifying performance of prescribed duties and sacraments make a person fit for Brahman-knowledge, and desireless sacrifice performed as dharma yields an ‘imperishable’ liberating benefit whose value is evident in lived, publicly observable transformation rather than merely in textual report.
In Kapila’s discourse (a didactic section of Śānti Parva), he explains the progression from ritual and ethical formation (saṃskāra and yajña done without craving) to inner purification and finally to realization of the Supreme Brahman, emphasizing that the highest fruit of selfless duty is directly witnessed in the practitioner’s state and conduct.