तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् । दानमध्ययनं यज्ञ: प्रजासंतानमार्जवम्
idaṃ tu duṣkaraṃ karma kuṭumbam abhisaṃśritam | dānam adhyayanaṃ yajñaḥ prajā-santānam ārjavam ||
迦毗罗说道:“然而,这是一种艰难的修持——以家室为依归的居家之道。布施、自修诵习(svādhyāya)、祭祀(yajña)、生育并抚养子嗣,以及在行止中保持坦直清正(温柔而不失操守)——这些对人而言都极其难行。”
कपिल उवाच
Kapila emphasizes that the householder path is not spiritually inferior but practically demanding: sustaining a family while also fulfilling generosity, disciplined study, sacrificial responsibility, raising progeny, and maintaining honest, gentle integrity is exceptionally hard.
In Śānti Parva’s instructional dialogue, Kapila is explaining dharma by evaluating life-paths (āśramas). Here he highlights the weight of gṛhastha obligations—both social and spiritual—showing why household life requires great steadiness and virtue.