Shloka 21

Jājali–Tulādhāra-saṃvāda: Yajña, Vṛtti, and Ātma-tīrtha (जाजलि-तुलाधार-संवादः)

Devanagari script

करवाण्यद्य क॑ काम॑ वराहोंडसि मतो मम । कर्ता हास्मि प्रियं शम्भो तव यद्‌ हृदि वर्तते

Transliteration

karavāṇy adya kaṁ kāmaṁ varāha uṇḍasi mato mama | kartā hāsmi priyaṁ śambho tava yad hṛdi vartate ||

Translation

那罗陀说道：“噢，商布（Śambhu）！我认定你堪受赐福。说吧——今日你愿我成就你哪一个愿望？凡你心中所珍藏的所愿，我必使之圆满。”

Word by Word

• करवाणि: may I do / let me do
• करवाणि: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङर्थे प्रयोगः), उत्तम, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य

• किम्: what
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम्
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• कामम्: desire / wish
• कामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• वर: boon
• वर: Karma
• Type: Noun
• Root: वर
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• अर्हः: worthy / deserving
• अर्हः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अर्ह
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• असि: you are
• असि: Karta
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, मध्यम, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• मतः: considered / thought (to be)
• मतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: मत (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• मम: of me / by me
• मम: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचनम्

• कर्ता: doer / one who will do
• कर्ता: Karta
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• ह: indeed / surely (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• अस्मि: I am
• अस्मि: Karta
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, उत्तम, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• प्रियम्: dear / pleasing (thing)
• प्रियम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रिय
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• शम्भो: O Śambhu (Śiva)
• शम्भो: Sampradana
• Type: Noun
• Root: शम्भु
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन, एकवचनम्

• तव: of you / your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचनम्

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• हृदि: in (your) heart
• हृदि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: हृद्
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्

• वर्तते: exists / is present / abides
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्, प्रथम, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Śambhu (Śiva)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A boon is framed not as random favor but as a response to the recipient’s inner intention: the verse highlights the ethical weight of desires ‘in the heart’ and the responsibility involved in granting or seeking what one truly wishes.

What is happening in the narrative?

Nārada addresses Śambhu (Śiva) and formally offers him a boon, inviting him to state whatever cherished wish he holds, promising to fulfill it.