Shloka 243
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
Devanagari script
सुखान्तप्रभवं दुःखं दुःखान्तप्रभवं सुखम् । “कभी दुःखके अन्तमें सुख और कभी सुखके अन्तमें दुःख भी आता है; अतः जो नित्य सुखकी इच्छा रखता हो
Translation
苦由乐尽而生，乐由苦尽而生。有时苦尽而乐至，有时乐尽而苦来；因此，若有人希求恒常之乐，当舍离二者，因为乐之终必有苦，苦之终亦必有乐。
Word by Word
सुखान्त-प्रभवम्arising from the end of happiness
सुखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootसुखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखान्त-प्रभवम्arising from the end of sorrow
दुःखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootदुःखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes