Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

यदासृजत्‌ सहस्राणि भूतानां स महामति: । पज्चानामेव भूतत्वं कथं समुपपद्यते,परंतु जब महाबुद्धिमान्‌ ब्रह्माजीनी और भी हजारों भूतोंकी रचना की है, तब इन पाँचको ही “भूत” कहना कहाँतक युक्तिसंगत है?

yadāsṛjat sahasrāṇi bhūtānāṃ sa mahāmatiḥ | pañcānām eva bhūtatvaṃ kathaṃ samupapadyate ||

婆罗堕阇又问:“那位大慧的造物主既已化生千千万万众生,为何唯独这五者被拣出,称为‘诸元素’(bhūta)?此理何在?”

यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
असृजत्created
असृजत्:
TypeVerb
Rootसृज्
FormLuṅ (Aorist), 3, singular, Parasmaipada
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र
Formneuter, accusative, plural
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
Formneuter, genitive, plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामति
Formmasculine, nominative, singular
पञ्चानाम्of the five
पञ्चानाम्:
TypeNumeral
Rootपञ्चन्
Formcommon, genitive, plural
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भूतत्वम्the status/name of 'bhūta' (element/being)
भूतत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootभूतत्व
Formneuter, nominative, singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
समुपपद्यतेis justified/comes to be established
समुपपद्यते:
TypeVerb
Rootसम्+उप+पद्
FormLaṭ (Present), 3, singular, Ātmanepada

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
B
Brahmā (implied as the Creator, mahāmatiḥ)
P
pañca-bhūta (the five elements, implied)