Previous Verse
Next Verse

Shloka 109

Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें सत्यासत्यविभागविषयक एक सौ नवाँ अध्याय पूरा हआ

iti prakāraḥ śrīmahābhārate śāntiparvaṇi antargate rājadharmānuśāsanaparvaṇi satyāsatyavibhāgaviṣayaka ekaśatanavaḥ adhyāyaḥ pūrṇaḥ abhavat

至此,神圣《摩诃婆罗多》之《寂静篇》(Śānti Parva)中“王法训诫”(Rājadharmānuśāsana)部分,论“真伪辨别”的第一百零九章告终。此结尾题记昭示毗湿摩关于德治与王道的教诲已圆满,尤强调须以审慎之裁断,分辨真正的正当与仅具正当之貌者。

इतिthus; end-quotation marker
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रकारेणin this manner; by this way
प्रकारेण:
Karana
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Instrumental, Singular
श्रीमहाभारतेin the (holy) Mahabharata
श्रीमहाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रीमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
शान्तिपर्वणिin the Shanti Parva
शान्तिपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्तिपर्व
FormNeuter, Locative, Singular
अन्तर्गतेincluded; contained (within)
अन्तर्गते:
TypeAdjective
Rootअन्तर्गत
FormNeuter, Locative, Singular
राजधर्मानुशासनपर्वणिin the Rajadharmanushasana-parvan (section on instruction in royal duties)
राजधर्मानुशासनपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजधर्मानुशासनपर्व
FormNeuter, Locative, Singular
सत्यासत्यविभागविषयकःconcerning the division/discrimination of truth and untruth
सत्यासत्यविभागविषयकः:
TypeAdjective
Rootसत्यासत्यविभागविषयक
FormMasculine, Nominative, Singular
एकशतनवमःone hundred and ninth
एकशतनवमः:
TypeAdjective
Rootएकशतनवम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular
पूर्णःcompleted; finished
पूर्णः:
TypeAdjective
Rootपूर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was; became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

भीष्म उवाच

M
Mahābhārata
Ś
Śānti Parva
R
Rājadharmānuśāsana Parva

Educational Q&A

The chapter’s stated theme is satyāsatyavibhāga—ethical discernment between truth and untruth—framed within rājadharma, emphasizing that rulers must judge carefully, not merely repeat claims, and uphold truth as a pillar of just governance.

This verse is a colophon marking the completion of Adhyāya 109 within the Rājadharmānuśāsana portion of the Śānti Parva, concluding a unit of Bhīṣma’s instruction (anuśāsana) on the topic of truth versus falsehood.