Shloka 9

बदरपाचन-तीर्थमाहात्म्यम् | Badarapācana Tīrtha Māhātmya

Indratīrtha and the Austerities of Srucāvatī & Arundhatī

Devanagari script

“देव! मकरालय समुद्रमें आपका सदा निवासस्थान होगा और यह नदीपति समुद्र सदा आपके वशरमें रहेगा। चन्द्रमाके साथ आपकी भी हानि और वृद्धि होगी” ।। एवमस्त्विति तान्‌ देवान्‌ वरुणो वाक्यमत्रवीत्‌ । समागम्य तत: सर्वे वरुणं सागरालयम्‌

Transliteration

evaṁ astv iti tān devān varuṇo vākyam abravīt | samāgamya tataḥ sarve varuṇaṁ sāgarālayam ||

Translation

毗湿摩波耶那说道：“愿如此成就。”伐楼那便这样答复诸神。随后众神都前往伐楼那处——其居所即大海。此段申明海域的治理乃由神圣秩序所安立：大海被确立为伐楼那永恒的住处，并恒常受其统御；而他的盈亏亦与月亮相系——以此告诫：宇宙的正序（ṛta）凭正当的守护而维系，并非凭强力。

Word by Word

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• अस्तु: let it be
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Imperative (Vidhi-lin), 3, Singular, Parasmaipada

• इति: thus (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• तान्: those (them)
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• देवान्: gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta
• Type: Noun
• Root: वरुण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अब्रवीत्: said, spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada

• समागम्य: having approached/come together
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम्
• Form: Absolutive (Tumun/Lyap), Parasmaipada (usage)

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरुण
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सागरालयम्: whose abode is the ocean
• सागरालयम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सागरालय
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Varuṇa
• Devas
• Sāgara (Ocean/Sea)