Shloka 67
वसुदेव–अर्जुन संवादः
Vasudeva–Arjuna Dialogue in the Aftermath of Dvārakā
Devanagari script
तत: शेषं समादाय कलत्रस्य महामति: । हृतभूयिष्ठरत्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरत्,फिर अपहरणसे बची हुई स्त्रियों और जिनका अधिक भाग लूट लिया गया था ऐसे बचे-खुचे रत्नोंको साथ लेकर परम बुद्धिमान् अर्जुन कुरुक्षेत्रमें उतरे
Transliteration
tataḥ śeṣaṃ samādāya kalatrasya mahāmatiḥ | hṛtabhūyiṣṭharatnasya kuru-kṣetram avātarat ||
Translation
于是，大智的阿周那带着幸存的妇女们，以及在大半被掠夺之后所剩无几的珍宝，进入了俱卢之野——在雅度族覆灭、世道崩坏之际，肩负起护佑弱者的道义重担。
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (पञ्चमी-तसिल्)
शेषम्the remainder
शेषम्:
Karma
TypeNoun
Rootशेष
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समादायhaving taken/collected
समादाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-दा (धातु: दा/आदा)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
कलत्रस्यof (his) wife/wives
कलत्रस्य:
TypeNoun
Rootकलत्र
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महामतिःthe great-minded (one)
महामतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामति
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हृतभूयिष्ठरत्नस्यwhose most jewels had been stolen
हृतभूयिष्ठरत्नस्य:
TypeAdjective
Rootहृत-भूयिष्ठ-रत्न
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कुरुक्षेत्रम्Kurukshetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अवातरत्descended/arrived
अवातरत्:
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु: तॄ)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaA
ArjunaK
kalatra (women/wives of the Yādavas, implied)R
ratna (jewels/valuables)K
KurukṣetraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes