Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

सुपुष्पितो वृक्षवरो5तिकायो वातेरित: शाल इवाद्रिशृज्भात्‌ । अर्जुनके बाणोंसे आहत हो बाहु और मस्तकसे रहित होकर वृषसेन उसी प्रकार रथसे नीचे पृथ्वीपर गिर पड़ा, जैसे सुन्दर फूलोंसे भरा हुआ श्रेष्ठ एवं विशाल शालवृक्ष हवाके झोंके खाकर पर्वतशिखरसे नीचे जा गिरा हो ।।

supūṣpito vṛkṣavaro'tikāyo vāteritaḥ śāla ivādriśṛṅgāt | arjunakair bāṇair āhato bāhu-mastaka-rahitaḥ vṛṣasenaḥ tathā rathād avaniṃ papāta, yathā sundara-puṣpa-bhṛtaḥ śreṣṭhaḥ viśālaḥ śāla-vṛkṣo vāyu-vegena parvata-śikhār nīcair nipatet || samprekṣya bāṇābhihataṃ patantaṃ rathāt sutaṃ sūtajaḥ kṣipra-kārī ||

三阇耶说道:被阿周那的箭矢射中,弗利沙塞那——臂断首落——从战车上坠下,倒在大地上,宛如一株高大雄伟、繁花满枝的娑罗树,被山巅一阵疾风吹倒而倾覆。见自己的儿子中箭坠车,那车夫之子(迦尔那)素来行事迅捷,立刻作出回应。

सुपुष्पितःwell-flowered
सुपुष्पितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुपुष्पित
FormMasculine, Nominative, Singular
वृक्षवरःthe best of trees
वृक्षवरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृक्षवर
FormMasculine, Nominative, Singular
अतिकायःvery huge
अतिकायः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतिकाय
FormMasculine, Nominative, Singular
वातेरितःimpelled by the wind
वातेरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootवातेरित
FormMasculine, Nominative, Singular
शालःa śāla tree
शालः:
Karta
TypeNoun
Rootशाल
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अद्रिशृङ्गात्from the mountain-peak
अद्रिशृङ्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअद्रिशृङ्ग
FormNeuter, Ablative, Singular
सम्प्रेक्ष्यhaving seen
सम्प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्+प्रेक्ष्
FormAbsolutive (Gerund)
बाणाभिहतम्struck by arrows
बाणाभिहतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबाणाभिहत
FormMasculine, Accusative, Singular
पतन्तम्falling
पतन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपतत्
FormMasculine, Accusative, Singular
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
सुतम्son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Singular
सूतजःthe charioteer’s son (Karna)
सूतजः:
Karta
TypeNoun
Rootसूतज
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षिप्रकारीquick-acting
क्षिप्रकारी:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षिप्रकारी
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
अर्जुन (Arjuna)
वृषसेन (Vṛṣasena)
सूतज (Karna)
रथ (chariot)
बाण (arrows)
शालवृक्ष (śāla tree)
अद्रिशृङ्ग/पर्वतशिखर (mountain peak)
पृथ्वी/अवनि (earth)

Educational Q&A

The verse underscores the stark moral weight of war: even the mighty fall suddenly, and victory is inseparable from loss. The vivid simile of a flowering tree collapsing highlights impermanence and the tragic cost borne by families, reminding readers that martial prowess does not shield one from the consequences of violence.

Arjuna’s arrows strike Vṛṣasena so severely that he falls from his chariot, compared to a great flowering śāla tree blown down from a mountain peak. Karna, described as swift to act, sees his son falling and immediately prepares to respond.