Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

महाबली भीमसेन उस गजसेनाका संहार करके पुनः अपने रथपर आ बैठे और अर्जुनके पीछे-पीछे चलने लगे ।। ततः पराड्मुखप्रायं निरुत्साहं बल॑ तव । व्यालम्बत महाराज प्रायश: शस्त्रवेष्टितम्‌,महाराज! उस समय भीमसेन और अर्जुनके अस्त्र-शस्त्रोंस घिरी हुई आपकी अधिकांश सेना उत्साहशून्य, विमुख और जडवत्‌ हो गयी

sañjaya uvāca |

mahābalī bhīmasenaḥ sa gajasenāṃ nihatyātha punar rathopaviśya arjunasya pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ anvayāt ||

tataḥ parāṅmukha-prāyaṃ nirutsāhaṃ balaṃ tava |

vyālambata mahārāja prāyaśaḥ śastra-veṣṭitam ||

桑阇耶说:大力的毗摩塞那歼灭象军之后,又登战车,随阿周那之后而行。于是,大王啊,你的军队多半被毗摩与阿周那的兵刃四面围逼,气沮神丧,转身欲退,呆立如木。

ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
पराङ्मुखप्रायम्almost turned away; mostly facing away
पराङ्मुखप्रायम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपराङ्मुखप्राय
FormNeuter, Accusative, Singular
निरुत्साहम्spiritless, without enthusiasm
निरुत्साहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिरुत्साह
FormNeuter, Accusative, Singular
बलम्army/force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
व्यालम्बतhung back/lagged/delayed
व्यालम्बत:
TypeVerb
Rootवि + लम्ब्
FormImperfect, 3rd, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रायशःfor the most part, generally
प्रायशः:
TypeIndeclinable
Rootप्रायशः
शस्त्रवेष्टितम्encircled/covered with weapons
शस्त्रवेष्टितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशस्त्रवेष्टित
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
A
Arjuna
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja' and 'tava')
G
Gajasena (elephant-corps)
R
Ratha (chariot)
Ś
Śastra/Astra (weapons)