Previous Verse
Next Verse

Shloka 373

अध्याय २६ — शल्यस्य सारथ्य-नियोजनं, कर्णस्य प्रस्थानं, उत्पातदर्शनं च

Chapter 26: Śalya appointed as charioteer; Karṇa’s departure; portents

अगम्यरूपा समरे विशीर्णैरिव पर्वतै: । समरांगणमें टूट-फ़ूटकर गिरे हुए पर्वतोंके समान धराशायी हुए हाथियों और घोड़ोंके कारण वहाँकी भूमिपर चलना-फिरना असम्भव हो गया था

sañjaya uvāca | agamyārūpā samare viśīrṇair iva parvataiḥ | samara-aṅgaṇe tūṭa-phūṭa-kara gire hue parvatoṃ ke samāna dharāśāyī hue hāthiyoṃ aura ghoṛoṃ ke kāraṇa vahāṃ kī bhūmi par calnā-phiranā asambhava ho gayā thā |

三阇耶说道:在那场战斗中,战场变得难以通行,仿佛遍地散落着崩裂的群山。因为大象与战马被击碎,成堆倒伏,如同峭岩断崖横陈地面,使得在那里寸步难行——这是战争毁灭的图景:骄矜与权势同样被削成无生命的阻碍。

अगम्यरूपाhaving an impassable form; impassable
अगम्यरूपा:
Karta
TypeAdjective
Rootअगम्य-रूप
FormFeminine, Nominative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
विशीर्णैःwith shattered/crumbled (ones)
विशीर्णैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविशीर्ण
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वतैःby/with mountains
पर्वतैः:
Karana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
battlefield (samara-aṅgaṇa)
M
mountains (parvata)
E
elephants (hastin)
H
horses (aśva)
E
earth/ground (bhūmi)

Educational Q&A

The verse underscores the devastating, dehumanizing aftermath of war: even mighty forces (elephants, horses) become inert obstacles. It implicitly warns that martial glory is transient and that violence yields widespread ruin, challenging any easy moral justification for slaughter.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battlefield has become impossible to traverse because heaps of fallen, broken elephants and horses lie scattered like shattered mountains, blocking movement across the ground.