Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda

Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps

तमेक॑ कुण्जरं क्रुद्धा: समन्तात्‌ पर्यवारयन्‌ | आर्य! केकयराजकुमार

sañjaya uvāca |

tam ekaṁ kuñjaraṁ kruddhāḥ samantāt paryavārayan |

āryaḥ kekayarāja-kumāraḥ, abhimanyuḥ, draupadīke pañca putrāḥ, śūravīraḥ daśārṇa-rājā, kṣatradevaḥ, cedirājaḥ dhṛṣṭaketuḥ tathā citraketuḥ—ete sarve mahābalā vīrā roṣāveśaṁ bharitāḥ sva-uttama-divyāstrāṇāṁ pradarśanaṁ kurvāṇāḥ taṁ ekamātraṁ hastinaṁ krodhapūrvakaṁ caturdiśaṁ paritaḥ paryavārayan ||

sa viddho bahubhir bāṇair vyarocat mahādvipaḥ ||

三阇耶说道:他们怒不可遏,从四面八方围住那唯一的战象。羯迦耶的高贵王子、阿毗曼纽、德劳帕蒂的五子、英勇的达沙尔那王、刹帝罗提婆、支提国王德里什塔计都以及质多罗计都——这些大力勇士皆满怀怒焰,显耀各自最上乘的天授神兵,愤然分据四隅,将那孤象团团围定。那巨象虽被无数箭矢贯穿,仍旧光彩夺目——纵在创伤之中,其可怖威势亦不减分毫。

तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
एकम्single, one
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Accusative, Singular
कुञ्जरम्elephant
कुञ्जरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रुद्धाःangered
क्रुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
समन्तात्from all sides, all around
समन्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
परिaround (preverb)
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
अवारयन्they surrounded/blocked
अवारयन्:
TypeVerb
Rootवृ (वारणे)
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada
सःhe/that one
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्धःpierced, struck
विद्धः:
TypeAdjective
Rootविद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
व्यरोचतshone, appeared splendid
व्यरोचत:
TypeVerb
Rootरुच् (दीप्तौ)
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
महाद्विपःthe great elephant
महाद्विपः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाद्विप
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kekaya prince (Kekayarāja-kumāra)
A
Abhimanyu
F
Five sons of Draupadī (Draupadī-putrāḥ)
K
King of Daśārṇa (Daśārṇa-rājā)
K
Kṣatradeva
D
Dhṛṣṭaketu (king of Cedi)
C
Citraketu
W
War-elephant (kuñjara/hastin/mahādvipa)
D
Divine weapons (divyāstrāṇi)
A
Arrows (bāṇāḥ)

Educational Q&A

The passage highlights the Kṣatriya ethos of coordinated courage and resolve in battle, while also implicitly warning that roṣa (wrath) can drive action; true martial excellence is not only power and weapons, but disciplined purpose amid intense emotion.

Sañjaya describes a battlefield moment where several named warriors, inflamed with anger and showcasing their divine missiles, encircle a single war-elephant from all sides; though struck by many arrows, the great elephant remains visually formidable.