Shloka 27
Kṛṣṇasya Dvārakā-praveśaḥ — Krishna’s Return to Dvārakā and the Raivataka Festival
Devanagari script
पपात वृक्षात् सोद्वेगो दुः:खात् परमकोपन: । स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत् तदा
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | papāta vṛkṣāt sodvego duḥkhāt paramakopanaḥ | sa daṇḍakāṣṭham ādāya valmīkam akhanat tadā ||
Translation
毗舍波耶那说：他因悲苦而烦乱，又被极度的愤怒点燃，便从树上坠跳而下。手执木杖，当即掘起那蚁丘。此景昭示：耳环被盗这等被视为冒犯之事，会激起自以为正当的义愤；却也显出怒火驱使人立刻以强力行事的危险。
Word by Word
पपातfell down
पपात:
Karta
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), परोक्षभूत/पूर्णभूत (perfect), प्रथम, एकवचन
वृक्षात्from the tree
वृक्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उद्वेगःagitated, in anxiety
उद्वेगः:
Karta
TypeNoun
Rootउद्वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दुःखात्from/owing to sorrow
दुःखात्:
Hetu (cause)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
परमकोपनःextremely angry
परमकोपनः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-कोपन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दण्डकाष्ठम्a stick/club (wooden staff)
दण्डकाष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootदण्ड-काष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya-vishesana
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्ययभाव), कर्तरि, true
वल्मीकम्the anthill
वल्मीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अखनत्dug
अखनत्:
Karta
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
Formलङ्, अनद्यतनभूत (imperfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formtrue
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaT
tree (vṛkṣa)W
wooden staff (daṇḍakāṣṭha)A
anthill (valmīka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes