Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 353

Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa

Offerings for Ancestors and Their Stated Results

प्रतीपा भवतां जिह्दा भवित्रीति भृगूद्गह | भगुकुलभूषण! यह सुनकर अग्निदेव क्रोधसे विह्लल हो उठे और उन्होंने समस्त हाथियोंको शाप देते हुए कहा--तुमलोगोंकी जिह्ला उलटी हो जायगी”

pratīpā bhavatāṃ jihvā bhavitrīti bhṛgūdgaha | bhṛgukulabhūṣaṇa! etac chrutvā agnidevaḥ krodhena vihvalaḥ samabhavat, sa sarvān hastinaḥ śapann uvāca—yūyaṃ jihvā-viparyastā bhaviṣyatha |

毗湿摩说道:“噢,婆利古族中最卓越者啊,‘你们的舌将倒转。’”听到这话,阿耆尼怒不可遏,遂对一切大象降下诅咒,宣告:“你们的舌头都将翻转倒置。”此段揭示:失控的忿怒,即便出自神明,也会引发广泛后果;而诅咒则作为道德警策,告诫言语之力与不加分别的报复之险。

प्रतीपाःturned-back, reversed
प्रतीपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतीप
FormMasculine, Nominative, Plural
भवताम्of you (all)
भवताम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karta
TypeNoun
Rootजिह्वा
FormFeminine, Nominative, Singular
भवित्रीwill be / is destined to be
भवित्री:
Karta
TypeNoun
Rootभवितृ (स्त्री)
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भृगूत्तमO best of the Bhṛgus
भृगूत्तम:
Sampradana
TypeNoun
Rootभृगु + उत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
भृगुकुलभूषणO ornament of the Bhṛgu lineage
भृगुकुलभूषण:
Sampradana
TypeNoun
Rootभृगु + कुल + भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
Agni (Agnideva)
B
Bhrigu lineage (Bhṛgukula)
E
Elephants (Hastin)

Educational Q&A

The episode underscores the ethical danger of anger and the potency of speech: a wrathful utterance can become a binding curse with wide-reaching effects. It cautions against indiscriminate punishment and urges restraint, especially for those with authority or spiritual power.

Bhishma recounts that Agni, provoked and overwhelmed by anger, curses all elephants, declaring that their tongues will become inverted. The narration frames the curse as a consequential act arising from emotional agitation.