Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 46
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
Devanagari script
उन्ड्शश्नाब्रुवन् सर्वे पश्यध्वं तपसो बलम् | क्रुद्धा अपि मुनिश्रेष्ठ॑ वीक्षितुं नेह शकनुम:
Translation
众人各自分开站着，彼此低声说道：“看啊，这位牟尼苦行之力！纵然我们怒火满胸，在此也连抬眼望向那位最上仙人都做不到。”
Word by Word
अब्रुवन्they said/spoke
अब्रुवन्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, 3, plural
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
पश्यध्वम्see (you all)! / behold!
पश्यध्वम्:
Karma
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), आत्मनेपद, 2, plural
तपसःof austerity / of penance
तपसः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formneuter, genitive, singular
बलम्power, strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
क्रुद्धाःangry
क्रुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; कुप्/क्रुध्-सम्भव)
Formmasculine, nominative, plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मुनिश्रेष्ठम्the best of sages
मुनिश्रेष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुनिश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
वीक्षितुम्to look at, to behold
वीक्षितुम्:
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
शक्नुमःwe are able / we can
शक्नुमः:
Karta
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, 1, plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes