Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
गृहस्थ पुरुषको पंचमहायज्ञोंका अनुष्ठान करके अपने मनको शुद्ध बनाना चाहिये। जो गृहस्थ सदा सत्य बोलता
gṛhasthaḥ puruṣaḥ pañcamahāyajñān anuṣṭhāya svamanāṃsi śuddhīkartum arhati | yaḥ gṛhasthaḥ satyaṃ sadā vadati, paradoṣān na paśyati, dānaṃ dadāti, brāhmaṇān satkaroti, gṛhaṃ sammārjya śuciṃ karoti, abhimānaṃ tyajati, sadā saralabhāvena tiṣṭhati, snehayuktāni vacāṃsi bhāṣate, atithyabhyāgatasevāyāṃ manaḥ niveśayati, yajñaśiṣṭam annaṃ bhuṅkte, ca śāstrājñayā atithaye pādya-arghya-āsana-śayyā-dīpaṃ nivāsārthaṃ gṛhaṃ ca prayacchati—sa dhārmika iti vijñeyaḥ || prātar utthāya cācāmya bhojanenopamantrya ca | satkṛtyānuvrajed yas tu tasya dharmaḥ sanātanaḥ ||
摩醯首罗说道:“居家之人当以修行五大日常祭(五大祭祀)而净化其心。真正的家主恒说真实,不窥伺他人过失,行布施,敬事婆罗门,洒扫整洁以净其室,舍弃傲慢,质直简朴而居,言辞慈爱,并专心奉事宾客与新来之人。他只食祭祀供献之后所余之食(祭余、已由祭礼净化之食);又依经典之法,为客人备洗足之水、敬献之供(阿尔伽)、座位、卧处、灯火,乃至家中住宿之所。如此之人当知为义士。又有其人,清晨起身,行阿遮摩那(ācamana)净口之礼,邀婆罗门赴食,按时恭敬供养,事毕复随行送别一程——此人被称为奉持永恒之法(常住之达摩)。”
श्रीमहेश्वर उवाच
The passage defines gṛhastha-dharma as inner purification through the five great daily duties and outward righteousness through truthfulness, non-censure of others, charity, humility, cleanliness, and especially disciplined hospitality—welcoming guests and Brahmins with scripturally prescribed honors and sharing sanctified food.
Śrī Maheśvara is instructing on ethical and ritual norms for householders in the Anuśāsana Parva, listing concrete daily behaviors—inviting and feeding Brahmins, serving guests, and respectfully escorting them—that exemplify ‘sanātana’ (timeless) dharma.