आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
महाभौम: खलु प्रासेनजितीमुपयेमे सुयज्ञा नाम | तस्यामस्य जज्ञे अयुतनायी; यः पुरुषमेधानामयुतमानयत्, तेनास्यायुतनायित्वम्,महाभौमने प्रसेनजितकी पुत्री सुयज्ञासे विवाह किया। उसके गर्भसे उन्हें अयुतनायी नामक पुत्र प्राप्त हुआ; जिसने दस हजार पुरुषमेध “यज्ञ' किये। अयुत यज्ञोंका आनयन (अनुष्ठान) करनेके कारण ही उनका नाम अयुतनायी हुआ
vaiśampāyana uvāca | mahābhaumaḥ khalu prāsenajitīm upayeme suyajñā nāma | tasyām asya jajñe ayutanāyī; yaḥ puruṣamedhānām ayutam ānayat, tenāsya ayutanāyitvam |
毗湿摩波耶那说道:摩诃婆乌摩确实迎娶了普罗塞那吉提,名为苏雅吉那。由她为他生下一子,名叫阿由陀那夷;此人举行了万次“普鲁沙梅陀”(Puruṣamedha)大祭。因他促成并施行了一“阿由陀”——即一万——此类仪式,故得名阿由陀那夷。
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights how a person’s identity and fame can be grounded in karma—here, large-scale ritual action—showing a traditional link between deeds (especially royal-sacrificial duties) and the formation of epithets and legacy.
Vaiśampāyana recounts a genealogical detail: King Mahābhauma marries Prāsenajitī (Suyajñā), and their son Ayutanāyī is born; he becomes known by that name because he performed ten thousand Puruṣamedha sacrifices.