Shloka 46
और्वोपाख्यानम्
Aurva Episode: Restoration of Sight and Restraint of World-Destructive Anger
Devanagari script
एकपादेन षण्मासान् स्थितो विद्यां लभेदिमाम् । अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वयं तुभ्यं ब्रतेडकृते,जो एक पैरसे छ: महीनेतक खड़ा रहकर तपस्या करे, वही इस विद्याको पा सकता है। परंतु आपको इस व्रतका पालन या तपस्या किये बिना ही मैं स्वयं उक्त विद्याकी प्राप्ति कराऊँगा
Translation
唯有以一足独立、苦行六个月者，方能得此学。然而于你，我将亲自使你获得此学，不必守此誓戒，亦不必修苦行。
Word by Word
एकपादेनwith one foot
एकपादेन:
Karana
TypeNoun
Rootएकपाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
षण्मासान्six months (as duration)
षण्मासान्:
Karma
TypeNoun
Rootषण्मास
FormMasculine, Accusative, Plural
स्थितःhaving stood / standing
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्याम्knowledge, lore (this vidyā)
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
लभेतwould obtain / may obtain
लभेत:
TypeVerb
Rootलभ्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
इमाम्this
इमाम्:
TypeAdjective
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
अनुनेष्यामिI shall impart/lead (to you)
अनुनेष्यामि:
TypeVerb
Rootअनु-नी
FormFuture (Lṛṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
विद्याम्the knowledge/vidyā
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
स्वयम्personally, oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
व्रत-एतत्-कृतेin/for this vow (being done/undertaken)
व्रत-एतत्-कृते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootव्रत + एतत् + कृत
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
गन्धर्व उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes