Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Āvāhāryaka-Śrāddha: Qualifications of Recipients, Paṅkti-Pāvana, and Exclusions

वेदविद्यारतः स्नातो ब्रह्मचर्यपरः सदा / अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः

vedavidyārataḥ snāto brahmacaryaparaḥ sadā / atharvaṇo mumukṣuśca brāhmaṇaḥ paṅktipāvanaḥ

一位专志吠陀学问的婆罗门——经毕业沐浴而得清净,恒守梵行,安住于阿闼婆那传统,志求解脱——仅以其临在,便能净化整列受食之众(食列)。

वेदविद्या-रतःdevoted to Vedic learning
वेदविद्या-रतः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootवेदविद्या (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—वेदविद्यायां रतः (locative-tatpuruṣa sense)
स्नातःbathed; purified
स्नातः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle)
ब्रह्मचर्य-परःintent on celibacy
ब्रह्मचर्य-परः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ब्रह्मचर्ये परः (locative-tatpuruṣa sense)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
अथर्वणःan Atharvan (Atharvaveda scholar/priest)
अथर्वणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअथर्वण् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अथर्ववेदाध्यायी/अथर्वण-सम्बद्धः (denoting an Atharvan priest/scholar)
मुमुक्षुःone desiring liberation
मुमुक्षुः:
विशेषण/समनाधिकरण (Appositional)
TypeNoun
Rootमुच् (धातु) → मुमुक्षु (कृदन्त, उणादि/इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इच्छार्थक कृदन्त—मोक्तुमिच्छति (desiderative sense)
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पङ्क्ति-पावनःpurifier of the dining line/company
पङ्क्ति-पावनः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपङ्क्ति (प्रातिपदिक) + पावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—पङ्क्तेः पावनः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Lord Kūrma (Viṣṇu) instructing in Dharma within the Kurma Purana’s Purva-bhāga discourse

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

V
Veda
A
Atharvaveda
B
Brāhmaṇa
B
Brahmacarya
M
Mokṣa

FAQs

It points to liberation (mokṣa) as the brāhmaṇa’s highest aim: Vedic discipline and purity are valuable insofar as they culminate in mumukṣutva—an inward orientation toward realizing the Self beyond ritual status.

The verse foregrounds preparatory yogic ethics: brahmacarya (continence), disciplined life after snāna (snātaka conduct), and steady study—foundational restraints that support higher contemplation taught elsewhere in the Kurma Purana’s yoga-oriented passages.

By emphasizing mokṣa, brahmacarya, and Vedic purity as universal spiritual prerequisites, it aligns with the Purana’s integrative stance: devotion and discipline lead to the same liberating truth, whether framed through Viṣṇu’s instruction or Śaiva-yogic terminology.