Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 7›Shloka 41
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 41

Haristuti-saṅgraha: Devatā–Ṛṣi Praṇāma, Nāma-māhātmya, and Vairāgya from Deha-āsakti

Devanagari script

प्रसूतिरुवाच / यन्नामार्थविचारणेपिमुनयो मुह्यति वै सर्वदा त्वद्भीता अपि देवता ह्यविरतं स्त्रीभिः सहैव स्थिताः / मान्धातृध्रुवनारदाश्च भृगवो वैवस्वताद्याखिलाः प्रेम्णा वै प्रणमाम्यहं हितकृते तस्मै नमो विष्णवे

Transliteration

prasūtiruvāca / yannāmārthavicāraṇepimunayo muhyati vai sarvadā tvadbhītā api devatā hyavirataṃ strībhiḥ sahaiva sthitāḥ / māndhātṛdhruvanāradāśca bhṛgavo vaivasvatādyākhilāḥ premṇā vai praṇamāmyahaṃ hitakṛte tasmai namo viṣṇave

Translation

普罗苏蒂说道：即使诸牟尼圣者，在探求你圣名真实义趣时也常常迷惘。即使诸天神——虽对你心怀敬畏——仍不断与其配偶相伴而住。曼达特里、德鲁瓦、那罗陀、婆利古诸族、毗婆斯瓦塔以及一切诸者——我以爱与敬信，为众生福祉而顶礼。愿向那慈惠的毗湿奴世尊致敬。

Word by Word
प्रसूतिḥPrasūti
प्रसूतिḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्in which/with regard to which
यत्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (relative)
नामार्थविचारणेin the inquiry into the meaning of the name
नामार्थविचारणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + विचारण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नाम्नः अर्थस्य विचारणम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/अपि-कारक (particle: even/also)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुह्यन्तिbecome deluded/are bewildered
मुह्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Nishchaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
त्वद्भीताःafraid of you
त्वद्भीताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + भीत (भी-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (त्वत्तः भीताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (देवताः)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक (also/even)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Nishchaya/Hetu (निश्चय/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये (particle: for/indeed)
अविरतम्unceasingly
अविरतम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअविरत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative)
स्त्रीभिःwith women
स्त्रीभिः:
Sahakarana (सहकरण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सहtogether with
सह:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे (preposition-like indeclinable: with)
एवonly/just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
स्थिताःremain/are stationed
स्थिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle used actively); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (देवताः)
मान्धातृध्रुवनारदाःMāndhātṛ, Dhruva, and Nārada
मान्धातृध्रुवनारदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमान्धातृ (प्रातिपदिक) + ध्रुव (प्रातिपदिक) + नारद (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
भृगवःthe Bhṛgus
भृगवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वैवस्वताद्याःVaivasvata and others
वैवस्वताद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वैवस्वतः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (आखिलाः)
अखिलाःall
अखिलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (मान्धातृ...भृगवः...)
प्रेम्णाwith love
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Nishchaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
प्रणमामिI bow
प्रणमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हितकृतेto the benefactor
हितकृते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formतत्पुरुष-समास; कृदन्त (कृत्-प्रत्यय: कृत्/कर्तृवाचक) ‘हितं करोति’ इति; पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Sambodhana/Prayoga (सम्बोधन/प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमः-शब्दः प्रायः अव्ययवत्; दत्तिवाचक (salutation formula)
विष्णवेto Viṣṇu
विष्णवे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Prasuti

Philosophical Teaching

Concept: The Divine Name and qualities of Viṣṇu are ultimately unfathomable even to sages; loving surrender is the fitting response.

Vedantic Theme: Anirvacanīyatā of Brahman/Īśvara’s nāma-rūpa; bhakti as a direct means when intellect reaches its limit.

Application: Cultivate nāma-smaraṇa and humility in devotion; offer prayers for sarva-hita (welfare of all), not merely personal gain.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana (general): Viṣṇu-nāma-mahātmyā and stuti passages in Dharma/Mokṣa-oriented sections; Garuda Purana Pretakalpa (general): remembrance of Viṣṇu as protection in transitional states

Characters & Entities
V
Vishnu
D
Devas
M
Māndhātṛ
D
Dhruva
N
Nārada
B
Bhṛgu-s
V
Vaivasvata

FAQs

This verse teaches that the Lord’s Name is so profound that even sages struggle to grasp its full meaning, implying that nāma is a powerful and accessible focus for devotion and spiritual uplift.

Indirectly, it grounds the spiritual path in devotion to Viṣṇu: realizing one’s limits and taking refuge in the beneficent Lord is presented as a welfare-giving orientation for all beings.

Cultivate humility in spiritual study and pair it with loving devotion—regular remembrance/recitation of Viṣṇu’s Name and offering actions for the welfare of others (hitakṛte).

←Previous Verse
Next Verse→