Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 26›Shloka 24
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 24

Veṅkaṭeśa-Māhātmya: Varāha Prelude, Descent of Śeṣācala, Svāmipuṣkariṇī and the Network of Tīrthas

with Dāna-Lakṣaṇas

Devanagari script

आराधयिष्यन्ति च मां क्व एते तेषां दयां कुत्र वाहं करिष्ये / एवं हरिश्चिन्तयित्वा सुकन्ये वैकुण्ठलोकादचलं शेष संज्ञम् / वीन्द्रस्कन्धे स्थापयित्वा स्वयं च समागतोभूद्भूतलं भूतलेशः

Transliteration

ārādhayiṣyanti ca māṃ kva ete teṣāṃ dayāṃ kutra vāhaṃ kariṣye / evaṃ hariścintayitvā sukanye vaikuṇṭhalokādacalaṃ śeṣa saṃjñam / vīndraskandhe sthāpayitvā svayaṃ ca samāgatobhūdbhūtalaṃ bhūtaleśaḥ

Translation

“这些众生将于何处礼拜我？我又当于何处向他们施以慈悲？”美丽的少女啊，哈利如此思惟；随后他自毗昆塔(Vaikuṇṭha)带下名为舍沙(Śeṣa)的不动者，安置在温陀罗(Vīndra)的肩上，而大地主宰亲自降临人间大地。

Word by Word
आराधयिष्यन्तिwill worship/propitiate
आराधयिष्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + राध् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल/Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
क्वwhere?
क्व:
Desha-Kala (देश)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: where)
एतेthese (people)
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम
दयाम्compassion/mercy
दयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
कुत्रwhere?
कुत्र:
Desha-Kala (देश)
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: where)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
करिष्येshall do
करिष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus)
हरिःHari
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
चिन्तयित्वाhaving thought
चिन्तयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
सुकन्येin/at Sukanyā (place/name)
सुकन्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण) एकवचन; पाठभेद/सम्बोधन-सम्भावना: ‘सुकन्ये’ इति सम्बोधन (vocative) अपि सम्भवति
वैकुण्ठलोकात्from Vaikuṇṭha-loka
वैकुण्ठलोकात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वैकुण्ठस्य लोकः)
अचलम्the mountain (immovable one)
अचलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
शेषसंज्ञम्named Śeṣa
शेषसंज्ञम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशेष + संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (शेष इति संज्ञा यस्य)
वीन्द्रस्कन्धेon Vīndra’s shoulder
वीन्द्रस्कन्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवीन्द्र + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वीन्द्रस्य स्कन्धे)
स्थापयित्वाhaving placed
स्थापयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formणिच् + क्त्वान्त-अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, आत्मवाचक क्रियाविशेषण (oneself)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
समागतःhaving come/arrived
समागतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
भूतलम्to the earth (earth-region)
भूतलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (गत्यर्थे कर्म/प्राप्तिस्थान), एकवचन
भूतलेशःthe lord of the earth
भूतलेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूतल + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भूतलस्य ईशः)
Speaker

Sūta/Narrator (describing Hari/Vishnu’s action)

Philosophical Teaching

Concept: The Lord actively creates conditions for worship and compassion—making himself approachable and establishing supports for dharma and devotion.

Vedantic Theme: Anugraha (grace) as the motive of avatāra; Saguna manifestation for upāsanā; the Supreme remains free yet chooses to relate.

Application: Make spiritual practice accessible: create supportive environments (community, routine, sacred space) so devotion can be sustained and compassion expressed.

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: celestial abode; earthly realm; cosmic support locus

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.26.23 (contemplation of human embodiment); Garuda Purana 3.26.25 (geographic establishment from rivers)

Characters & Entities
H
Hari (Vishnu)
V
Vaikuntha
S
Shesha
V
Vindra (proper name as in the verse)

FAQs

The verse frames Hari’s concern—how beings will worship and where mercy can be extended—showing that divine grace is linked to providing a meaningful setting and support for devotion in the earthly realm.

Indirectly, it establishes the theological backdrop: the Lord’s descent and arrangement of cosmic order (through Śeṣa) supports dharma and worship, which are central causes shaping the soul’s post-death trajectory described elsewhere in the Purāṇa.

Cultivate steady devotion and ethical living, trusting that compassion is accessed through sincere worship and dharmic conduct—creating the “place” for grace in one’s daily life.

←Previous Verse
Next Verse→